پل روسی از تهران تا شام
در هفتههای اخیر بین خطوط مجموعهای از تحرکات دیپلماتیک میان ایران، سوریه و روسیه این گزاره را تقویت کرده که شاید مسکو به دنبال پلزدن بین تهران و دمشق و احیای روابط دو کشور باشد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
مهدی بازرگان: در هفتههای اخیر بین خطوط مجموعهای از تحرکات دیپلماتیک میان ایران، سوریه و روسیه این گزاره را تقویت کرده که شاید مسکو به دنبال پلزدن بین تهران و دمشق و احیای روابط دو کشور باشد. احتمال احیای روابط ایران و سوریه آن زمان قوی میشود که احمد الشرع در دو مصاحبه جداگانه با شبکه «الاخباریه» و «العربیه» به روابط ایران و سوریه پرداخته بود و صراحتا اعلام کرد که قطع رابطه با ایران یک اقدام دائمی نیست و تلاشها برای بازسازی روابط دوجانبه ادامه دارد.
محسن پاکآیین: دولت پزشکیان، از اراده لازم برای گسترش همکاریهای منطقهای و احیای روابط با سوریه برخوردار است
در تحلیل آنچه گفته شد، محسن پاکآیین هم در گفتوگویی تحلیلی با «شرق» به نقش مسکو در معادلات تهران و دمشق باور دارد: «همکاریهای ایران و روسیه در حوزه سیاسی و امنیتی، بهویژه در غرب آسیا، واجد اهمیت راهبردی است و در این بین، قطعا سوریه از دیرباز یکی از محورهای گفتوگو میان تهران و مسکو بوده و هر دو کشور، چه در دوران حافظ اسد و چه در دوره بشار اسد، روابط فعالی با دمشق داشتهاند». بنابراین از دید سفیر اسبق ایران در آذربایجان: «طبیعی است در رایزنی و رفت و آمد مقامات ایران و روسیه به مسئله سوریه و حتی احیای روابط تهران و دمشق پرداخته شود». اما به باور این دیپلمات اسبق کشورمان: «این رایزنیها لزوما به معنای مهیابودن شرایط نیست. چون اگرچه شاید تمایل برای احیای روابط وجود داشته باشد، اما تا زمان اجراشدن آن فاصله زیادی وجود دارد». البته پاکآیین تصریح میکند: «با وجود برخی فاصلههای سیاسی اخیر، نفوذ ایران در منطقه غیرقابل انکار است و هیچ کشوری در غرب آسیا نمیتواند نقش جمهوری اسلامی را نادیده بگیرد».
سفیر اسبق کشورمان در ازبکستان توضیح میدهد: «حاکمیت فعلی سوریه گرچه در برخی موارد رویکردی محتاطانه در قبال تهران داشته، اما باب گفتوگو و مذاکره همچنان باز است و دو کشور منافع مشترک روشنی دارند». از دیدگاه او: «یکی از این منافع مشترک، مقابله با خطر توسعهطلبی رژیم صهیونیستی است؛ خطری که نهتنها ایران و سوریه، بلکه بسیاری از کشورهای عربی و حتی دولتهای حوزه خلیج فارس را نیز تهدید میکند». پاکآیین به «شرق» میگوید: «اسرائیل در پی تحقق رؤیای «اسرائیل بزرگتر» است؛ مفهومی که به معنای نفوذ و اشغال بخشهایی از سوریه، اردن، مصر، لبنان و حتی بخشهایی از کشورهای عربی خلیج فارس است. در چنین شرایطی، طبیعی است که تهران و دمشق در مسیر گفتوگو و همکاری گام بردارند و روسیه نیز به عنوان بازیگر مؤثر در سوریه، نقش میانجی و تسهیلگر را ایفا کند».
سفیر اسبق ایران در تایلند در ادامه با اذعان به نگرانی برخی کشورها مانند ترکیه، عربستان و آمریکا از نزدیکی دوباره ایران و سوریه این موضوع را مطرح میکند: «ترکیه و عربستان، گرچه نفوذهایی در مناطق مختلف سوریه دارند، اما خود نیز از توسعهطلبی صهیونیسم و اقدامات تجاوزکارانه تلآویو در کشورهای اسلامی، از جمله قطر، ایران و لبنان، نگراناند». ازاینرو به گفته پاکآیین: «همین نگرانی میتواند به بستری برای همکاریهای جدید میان ایران، ترکیه و عربستان در سطح منطقهای و احیای روابط با سوریه تبدیل شود».
تحلیلگر حوزه بینالملل در تحلیل خود تصریح میکند: «برخلاف برخی تصورات، حضور کشورهای عربی در سازوکارهایی مانند نشستهای منطقهای شرمالشیخ، الزاما به معنای نزدیکی آنان به تلآویو نیست». او یادآور میشود: «امروز شکاف عمیقی میان ایالات متحده و کشورهای عربی به وجود آمده که ریشه در سیاستهای رژیم صهیونیستی دارد و همین شکاف زمینهای برای همگرایی مجدد میان کشورهای اسلامی فراهم کرده است».
دیپلمات پیشین با اشاره به تجربه «میانجیگری چین در احیای روابط تهران و ریاض، احتمال نقشآفرینی مشابه روسیه را در پرونده ایران و سوریه دور از ذهن» نمیداند. او بر این باور است: «تحولات پیشرو نه به صورت ناگهانی، بلکه تدریجی پیش خواهد رفت و دو کشور با درک تهدیدهای مشترک و منافع همسو، به سمت مدیریت اختلافات حرکت خواهند کرد».
پاکآیین در پایان خاطرنشان میکند: «دولت ایران، بهویژه دولت فعلی به ریاست دکتر پزشکیان، از اراده لازم برای گسترش همکاریهای منطقهای برخوردار است و احیای مناسبات با سوریه میتواند بخشی از راهبرد کلان جمهوری اسلامی در غرب آسیا باشد». از نگاه این سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان: «سوریه کشوری مهم در جهان اسلام است که بازگشت آن به مدار همکاری با تهران، نهتنها موازنه قدرت در منطقه را تغییر خواهد داد، بلکه پاسخی است به تهدیدهای فزاینده اسرائیل در جغرافیای سیاسی خاورمیانه».
