مردم سوریه اصلاحات را با انتخابات می خواهند نه با اسلحه

اهم مواضع محسن پاک آیین سفیر کشورمان در جمهوری آذربایجان در مصاحبه با نشریه " اسلامین سسی"- 18/10/91

- من فکرنمیکنم تنشی در مناسبات ایران وجمهوری آذربایجان وجود داشته باشد.البته بین اعضای یک خانواده ممکن است اختلاف نظرهایی وجود داشته باشد، ولی نمیتوان آن را تنش نامید و این قبیل مسایل از طریق مذاکرات دیپلماتیک حل می شود در عین حال نقاط اشتراک دو کشور به مراتب بیش از سوء تفاهمات است و نمی توان دو کشور دیگر را در دنیا یافت که تا این حد با یکدیگر اشتراکات فرهنگی،تاریخی و مذهبی داشته باشند.

- اراده سیاستمداران دو کشور بر توسعه مناسبات استوار است، البته عناصر ثالث سعی در برجسته سازی برخی مسایل دارند، ولی نظرات این عناصر،ملاک تصمیم گیریها نیست و اصل ، تفاهم مسئولین دو کشور است.

- در مورد مصوبه مجلس ملی آذربایجان مبنی بر لغو تفاهمنامه تسهیل عبور و مرور ساکنان محدوده 45 کیلومتری مرزهای ایران و آذربایجان ،معتقدم نمایندگان پارلمان نمایندگان مردمند و ما هم به تصمیم آنها احترام می گذاریم . البته ما بیشتر به رفع محدودیت در تردد مردم ایران و جمهوری آذربایجان علاقمندیم، چراکه تسهیل مقررات روادید باعث توسعه تجارت و نزدیکتر شدن ارتباطات دو ملت می شود. علاوه بر این، لغو مقررات روادید باعث توسعه صنعت گردشگری و پیشرفت دو ملت بطور متقابل خواهد شد و به همین دلیل ایران مقررات روادید برای مردم جمهوری آذربایجان را بطور یکجانبه لغو کرده و امیدواریم جمهوری آذربایجان نیز مقررات روادید برای مردم ایران را لغو کند.

- البته مبارزه با عوامل قاچاق و حفظ امنیت راهکارهای مخصوص به خود را دارد و چنانچه بخواهیم بخاطر مسایل امنیتی از تردد اتباع دو کشور جلوگیری کنیم، وزارت گردشگری دیگر نباید فعالیت داشته باشد.

- در رابطه با طرح ایجاد مناطق آزاد تجاری در مرز ایران و آذربایجان فکر می کنم اینگونه مناطق تجاری، معافیت مالیات و تعرفه دارند و این امر باعث کاهش قیمت کالاها شده و امکان خرید مردم را افزایش می دهد.در این ارتباط مذاکراتی بین استاندار آذربایجان شرقی و سفیر آذربایجان در ایران در این خصوص انجام شده است. ایران با 15 کشور همسایه است ما با برخی از همسایه های خود مناطق ازاد تجاری ایجاد کرده ایم و شاهد نتایج مثبت آن هستیم.

- درمورد تنش ها در سوریه معتقدم این ناآرامی ها هیچ ارتباطی با بهار عربی یا بیداری اسلامی ندارد. این تنش ها نتیجه مداخله آمریکا،کشورهای غربی، و اسرائیل در امور داخلی سوریه است. غربی ها القاعده را تجهیز کرده و علیه بشاراسد بکار می گیرند. در آنجا القاعده دست به کشتار سوری ها می زند. آنها ممکن است مردم را بکشند و حتی بشار اسد را هم سرنگون کنند اما نمی توانند اصلاحات را برای کشور به ارمغان بیاورند. سوریه خط مقدم مبارزه با اسرائیل است و غرب به این دلیل فکر می کند که باید دولت این کشور را سرنگون کند.

- ما مخالفان در سوریه را بخوبی می شناسیم. اکثریت آنها از اصلاحات حمایت می کنند اگرچه برخی هم طرفدار ترور و خشونت هستند، مردم سوریه اصلاحات را با انتخابات می خواهند نه با اسلحه و ایران هم معتقد است که تغییرات در سوریه باید از طریق آرای مردم این کشور باشد و تغییر دولت با زور و به بهانه اصلاحات را قبول نداریم.

- اگر این عادت شود که کشورهای بزرگ بتوانند به زور اسلحه سران کشورها را عوض نمایند،دیگر هیچ رئیس دولتی احساس امنیت نخواهد کرد.

ایران و آذربایجان؛ تلاش برای تثبیت ماهیت استراتژیک

جمهوری آذربایجان در شمال باختری ایران قرار دارد و با توجه به وجود پیوندها و مشترکات فراوان تاریخی، فرهنگی، نژادی و... دارای اهمیت بسیاری در نزد ایرانیان است. در این بین در سالهای گذشته عملا روابط ایران با این کشور دچار چالشها و مشکلاتی بوده است. همین امر بهانه ای شد تا به گفتگویی با محسن پاک آیین سفیر نوین ایران در جمهوری آذربایجان بنشینیم و به موضوع روابط دو کشور همسایه، نوع روابط، متغیرهای دخیل در روابط و چشم انداز تنش زدایی و تنش زایی آن نگاهی داشته باشیم:
در سالهای گذشته عملا روابط ایران با آذربایجان دچار چالشها و مشکلاتی بوده است. در این حال به نگاه شما چه رویکردهایی از سوی ایران برای کاهش تنش های دوره ای در روابط دو کشور باید مد نظر قرار گیرد؟
دو کشور ایران و آذربایجان در ابعاد فرهنگی، دینی، مذهبی، تاریخی و تمدنی در کنار منافع منطقه‌ای و همجواری، اشتراکات متعددی دارند. طبیعتا با توجه به این اشتراکات، انتظارها از روابط این دو کشور هم بیشتر است. گاهی برخی مشکلات بین دو کشور بروز می کند که بنظر من بخشی از آن،ناشی از فعالیت های عوامل خارجی است. زیرا برخی از کشورها مخالف مناسبات ایران و جمهوری آذربایجان هستند. البته این موضوع به جمهوری آذربایجان اختصاص ندارد و عده ای در تلاش هستند تا روابط ایران را با کشورهای دیگر به ویژه همسایگان تخریب کنند.خوشبختانه رهبران آگاه دو کشور تاکنون اجازه نداده اند عوامل بیرونی موفق بشوند. در عین حال همسایگی و دارا بودن مرزهای طولانی موجب برخی اختلاف نظرها می شود.به نظر من اختلاف نظر بین کشورها نه تنها امری معمولی، بلکه قابل انتظار است. مهم آن است که تلاش شود ضمن جلوگیری از تبدیل اختلافات به چالش، به گونه‌ای مدیریت شود که از اختلاف دیدگاه‌ها کاسته شده و بر نقاط تفاهم افزوده شود.البته محافلی هستند که نه دوست ایران هستند و نه دوست جمهوری آذربایجان و به برخی شایعات دامن می زنند ، از بعضی زمینه های احساسی، عاطفی و تاریخی سوئ استفاده می کنند تا روابط دو کشور دچار ضطراب و تنش شود.گاهی با خیال پردازی موضوع آذربایجان شمالی و جنوبی را مطرح می کنند و گاهی از چشمداشت ایران به خاک آذربایجان سخن می گویند که هیچکدام از اینها درست نیست و زمینه اجرائی ندارد و برگرفته از افکار منحرف است.جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان دو کشور دوست و برادر با مرزهای جغرافیائی مشخص هستند ومرزهای موجود را به رسمیت می شناسند و در عین حال عواملی که این شایعات را می سازند را می شناسند و با این قضایا عاقلانه برخورد می کنند.
به نگاه شما جمهوی آذربایجان برای کاهش تنشهای دوره ای و اعتمادسازی در مناسبات با ایران باید چه رویکردهایی را مورد توجه قرار دهد؟
بنظر من مهمترین وظیفه دستگاه‌های مختلف دو کشور و در رأس آن وزارت امور خارجه‌های ایران و آذربایجان، تلاش بر ایجاد فضای اعتماد متقابل و دوستی و بی توجهی به عواملی که قصد ایجاد اختلاف بین دو ملت را دارند می باشد. اراده رهبران دو کشور توسعه مناسبات دوستانه است و باید این اراده را در سایر سطوح اجرائی گسترش دهیم. البته در این میان، رسانه‌ها به عنوان نهادی که تأثیرگذاری عام و خاص دارند می توانند نقش وی‍ژه‌ای ایفا کنند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به مساله قره­باغ شما به عنوان سفیر ایران در جمهوری آذربایجان تا چه حدی ایران می­تواند نقشی در حل این بحران داشته باشد؟
منطقه قره باغ - یک درگیری و نقطه تخاصم در نزدیکی مرزهای ما ایجاد کرده و طبیعی است که نگران وجود تنش در این منطقه باشیم و اگر بتوانیم کمکی به حل و فصل موضوع بکنیم، دریغ نخواهیم کرد.البته جمهوری آذربایجان و ارمنستان برای حل و فصل این مناقشه، مکانیزم گروه مینسک را انتخاب کرده اند و مکانیزم دیگری را تاکنون نپذیرفته اند.به اعتقاد من گروه مینسک در این مناقشه بیطرف نیست و به همین دلیل حل و فصل مناقشه قره باغ موفق نبوده است.سیاست گروه مینسک طولانی کردن حل این مناقشه است و گاهی حل این موضوع را در یک دوره بیست ساله می بینند که این امر نه به نفع آذربایجان و نه به نفع امنیت منطقه است. برای مثال این گروه در قبال برگزاری رزمایش نظامی در قره باغ سکوت کرده است. به نظر من کشورهای منطقه باید وارد این موضوع شوند چون کشورهای فرا منطقه ای انگیزه ای قوی برای حل موضوع را ندارند.ورود سازمان همکاری های اسلامی نیز می تواند مفید باشد.ایران به عنوان رئیس دوره ای جنبش عدم تعهد و عضو فعال سازمان همکاری های اسلامی نیز آماده میانجیگری است و آمادگی دارد مساعی خود را برای پایان دادن به درگیری ها، بازگشت شرایط به وضعیت اولیه، احترام به مرزها و خاتمه درگیری ها بکار گیرد. وی افزود واقعیت است که سران گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا در 20 سال اخیر نه تنها هیچ اقدام مثبتی انجام نداده اند، بلکه عمده ترین حامیان کشور ارمنستان و نظام تجزیه طلب حاکم بر قره باغ کوهستانی نیز هستند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به پتانسیل های واقعی و نهفته اقتصادی در روابط دو کشور ایران و جمهوری آذربایجان به نظر شما دو کشور برای گذر از چالش های همکاری فزاینده در روابط ( افزایش سطح روابط تجاری را به 10 میلیارد دلار) باید در چه راستایی گام برداشت؟
تداوم تبادل هات های سیاسی و ادامه مذاکرات دیپلماتیک موجب کاهش سوء تفاهم شده و فرصت مناسبی را برای همکاری های اقتصادی ایجاد می کند.ما سعی می کنیم این مسیر را دنبال نمائیم.
مرکز بین المللی مطالعات صلح:آیا میتوان آینده روابط ایران با جمهوری آذربایجان را به سوی روابطی استراتژیک و راهبردی رهنمون کرد؟
روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان بدون شک استراتژیک است .بر این اساس همواره تلاش داشته میان همسایگان شمالی خود به عنوان یک فصل دوستی، مشوق همکاری‌ها و راهکارهای مسالمت‌آمیز باشد و البته جمهوری آذربایجان نیز با توجه به نقشی که در حوزه قفقاز و روابطی که با روسیه و ایران در منطقه دارد، تلاش نموده با دور‌اندیشی و خویشتن‌داری و راهکارهای مسالمت آمیز برخورد کند.
این رویکرد مسالمت‌جویانه و مدیریت روابط از سوی تهران و باکو دارای اهمیت بالایی است چرا که حوزه اشتراکات ایران و آذربایجان به مراتب بیش از اختلافات است. بر همین اساس روابط استراتژیک دو کشور باید در سایه اشتراکات و با تاکید بر توسعه روابط در آینده و نه تحت تاثیر اختلاف‌ها، هدایت و مدیریت شود.در اینصورت ماهیت استراتژیک مناسبات تثبیت خواهد شد.
مرکز بین المللی مطالعات صلح: با توجه به وجود اخبار و گزارش هایی درمورد نوع همکاری تل آویو و واشنگتن با باکو بر ضد ایران نگاه کنونی باکو به پرونده هسته ای ایران، تهدیدات نظامی و تحریم های اقتصادی چیست؟
در این که مناسبات باکو با تل آویو و واشنگتن گسترده است تردیدی نیست و بطور طبیعی نیز یکی از سیاست های اصلی آمریکا و رزیم صهیونیستی اخلال در روابط ایران و کشورهای دوست آن بخصوص همسایگان می باشد.اما مقامات جمهوری آذربایجان بارها به ما قول داده اند که اجازه نخواهند داد تا روابط باکو با واشنگتن و تل آویو به تهدیدی بر علیه تبدیل شود و ما فکر می کنیم رهبران آذری به این وعده خود عمل نمایند.جمهوری آذربایجان در مورد حق جمهوری اسلامی ایران برای استفاده از انرژی هسته ای با مقاصد صلح آمیز نیز مواضع مثبتی داشته و معمولا از حق مردم ایران حمایت کرده اند.
نقش ترکیه در هر گونه افزایش و یا کاهش تنش بین ایران و جمهوری آذربایجان تا چه اندازه است ؟
من معتقد نیستم تنشی بین ایران و جمهوری آذربایجان وجود دارد.برخی اختلاف نظرها هست که نمی توان آنها را تنش نامید و با مذاکرات دیپلماتیک این اختلاف نظرها کاهش یافته و مدیریت می شود لذا نیازی به دخالت کشورهای دیگر وجود ندارد.
مرکز بین المللی مطالعات صلح:آینده روابط سیاسی، فرهنگی و اقتصادی ایران و جمهوری آذربایجان را چگونه مورد پیش‌بینی قرار می‌دهید؟
سیاست اصولی ما حُسن همجواری و برقراری روابط و تعاملات خوب سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با همسایگان بخصوص برادران آذری است.یکی از شیرین ترین خبرها برای ملت ایران،خبر استقلال جمهوری آذربایجان بود. ج.ا.ایران و جمهوری آذربایجان دارای تاریخ و حوزه تمدنی مشترکی هستند که این میراث مشترک سبب نزدیکی و همکاری بیشتر دو کشور است.اکثر جمعیت آذربایجان، شیعه هستند و زبان مشترک بین جمهوری آذربایجان و مناطق آذری نشین ایران وجود دارد.روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان به رغم فراز و نشیب های مختلف در طول بیست سال گذشته، خوب و دوستانه بوده است روابط دوستانه و شخصی میان رهبران دو کشور وجود داشته و رفت و آمدها در سطح خوبی انجام شده است.در حوزه اقتصادی، فعال شدن کمیسیون مشترک اقتصادی بین دو کشور ، همکاری های فیمابین را قانونمند ساخت و توسعه داد.حجم مبادلات رسمی بیش از 500 میلیون دلار است که البته راضی کننده نیست و انشالله با تدابیر اتخاذ شده رشد خواهد کرد.ما گاز آذربایجان را خریداری و به نخجوان سواپ می کنیم.در حوزه های ترانزیت،تجارت و انرژی بیشترین همکاری را داریم.بصورت یکطرفه داشتن ویزا برای اتباع آذری را لغو کرده ایم و این امر موجب ارتباطات بیشتر دو ملت و رشد توریسم سیاحتی،زیارتی و درمانی شده است. در زمینه سیاسی، کمیته مشورتی سیاسی بین دو کشور تاسیس شده و معاونین وزرای امور خارجه هر شش ماه یک بار در تهران و باکو مسایل و مشکلات موجود بین دو کشور را مورد بحث و بررسی قرار می دهند. دیدارهای سه جانبه وزیران امور خارجه ایران، آذربایجان و ترکیه بطور منظم انجام می شود. در زمینه فرهنگی با توجه به وجود اشتراکات فراوان فرهنگی بین دو کشور، هفته فرهنگی دو کشور در تهران و باکو برگزار شده و هنرمندان دو کشور ارتباط نزدیکی با یکدیگر مخصوصا در حوزه های سینمائی،موسیقی،تاتر،مینیاتور،نقاشی و خوشنویسی دارند. در خصوص همکاری در دریای خزر گفت وگوهای دوجانبه کشورها برای تعیین رژیم حقوقی دریای خزر تاثیرگذار است و ایران به مشورت های خود با کشورهای حاشیه دریای خزر همچنان ادامه می دهد و امیدواریم نتیجه مذاکرات بین کشورهای حاشیه، به تعیین رژیم حقوقی دریای خزر منجر شود. در واقع روابط تهران و باکو این ظرفیت را دارد که به سطحی برسد تا سرمشق سایر کشورها شود.
گفتگو: فرزاد رمضانی بونش

گروه مینسک در مناقشه قره باغ بیطرف نیست

 

محسن پاک آیین، سفیر جمهوری اسلامی ایران در باکو، دوشنبه 22 آبانماه 1391 در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری بین المللی ترند جمهوری آذربایجان، ضمن تاکید بر عدم بیطرفی گروه مینسک، بر راه حل منطقه ای برای بحران قره باغ تاکید کرد.

ترند: ارزیابی شما از سطح همکاریهای ایران و جمهوری آذربایجان در بخشهای مختلف سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی چیست و چشم انداز همکاریهای دو کشور را چگونه می بینید؟ در آینده نزدیک قرار است چه طرحهایی میان دو کشور به اجرا در آید؟

پاک آیین: سیاست اصولی ما حُسن همجواری و برقراری روابط و تعاملات خوب سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با همسایگان بخصوص برادران آذری است. یکی از شیرین ترین خبرها برای ملت ایران، خبر استقلال جمهوری آذربایجان بود. ایران و جمهوری آذربایجان دارای تاریخ و حوزه تمدنی مشترکی هستند که این میراث مشترک سبب نزدیکی و همکاری بیشتر دو کشور است. اکثر جمعیت جمهوری آذربایجان، شیعه هستند و زبان مشترک بین جمهوری آذربایجان و مناطق آذری نشین ایران وجود دارد. روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان به رغم فراز و نشیب های مختلف در طول بیست سال گذشته، خوب و دوستانه بوده است، روابط دوستانه و شخصی میان رهبران دو کشور وجود داشته و رفت و آمدها در سطح خوبی انجام شده است.
در حوزه اقتصادی، فعال شدن كمیسیون مشترك اقتصادی بین دو كشور، همكاری های فیمابین را قانونمند ساخت و توسعه داد. در زمینه تجارت، ترانزیت و انرژِی با همدیگر همکاری داریم. حجم مبادلات رسمی بیش از 500 میلیون دلار است و خوب اگر بخواهیم که برخی از مبادلات اتباعی که در نزدیک مرز هستند و تردد می کنند را اضافه بکنیم قریب به یک میلیارد یورو می شود که البته راضی کننده نیست و با تدابیر اتخاذ شده رشد خواهد کرد.
ما گاز جمهوری آذربایجان را تحویل گرفته و به نخجوان سواپ می کنیم. در حوزه های ترانزیت، راه ایران امن ترین، نزدیک ترین و اقتصادی ترین راه ترانزیتی برای کشورهای این منطقه از جمله جمهوری آذربایجان است. از خطوط ریلی، از خطوط جاده ای و دریایی ایران استفاده می شود. در حوزه تجارت و انرژی بیشترین همکاری را داریم.
بصورت یکطرفه داشتن ویزا برای اتباع آذری را لغو کرده ایم و این امر موجب ارتباطات بیشتر دو ملت و رشد توریسم سیاحتی، زیارتی و درمانی شده است. در زمینه سیاسی، كمیته مشورتی سیاسی بین دو كشور تاسیس شده و معاونین وزرای امور خارجه هر شش ماه یك بار در تهران و باكو مسایل و مشكلات موجود بین دو كشور را مورد بحث و بررسی قرار می دهند. دیدارهای سه جانبه وزیران امور خارجه ایران، جمهوری آذربایجان و ترکیه بطور منظم انجام می شود. در زمینه فرهنگی با توجه به وجود اشتراكات فراوان فرهنگی بین دو كشور، هفته فرهنگی دو کشور در تهران و باکو برگزار شده و هنرمندان دو کشور ارتباط نزدیکی با یکدیگر مخصوصا در حوزه های سینمائی، موسیقی، تئاتر، مینیاتور، نقاشی و خوشنویسی دارند. در خصوص همکاری در دریای خزر گفت وگوهای دوجانبه كشورها برای تعیین رژیم حقوقی دریای خزر تاثیرگذار است و ایران به مشورت های خود با كشورهای حاشیه دریای خزر همچنان ادامه می یابد و امیدواریم نتیجه مذاكرات بین كشورهای حاشیه، به تعیین رژیم حقوقی دریای خزر منجر شود. در واقع روابط تهران و باکو این ظرفیت را دارد که به سطحی برسد تا سرمشق سایر کشورها شود.

ترند: به نظر شما چه عواملی بر سر راه توسعه و گسترش روابط جمهوری آذربایجان و ایران مشکل می آفریند و دو کشور برای افزایش گفتمان سیاسی بین خود چه اقدامات عملی را باید انجام دهد؟

پاک آیین: دو ملت ایران و جمهوری آذربایجان به صورت طبیعی و معمولی، متحد و دوست همدیگر هستند. البته گاهی برخی مشكلات بین دو كشور بروز می کند که بخشی از آن، ناشی از فعالیت های عوامل خارجی است. زیرا برخی از كشورها مخالف مناسبات ایران و جمهوری آذربایجان هستند. البته این موضوع به جمهوری آذربایجان اختصاص ندارد و عده ای در تلاش هستند تا روابط ایران را با کشورهای دیگر به ویژه همسایگان تخریب کنند.
خوشبختانه رهبران فهیم و هشیار دو کشور تاکنون اجازه نداده اند عوامل بیرونی موفق بشوند. در عین حال همسایگی و دارا بودن مرزهای طولانی موجب برخی اختلاف نظرها می شود. به نظر من اختلاف نظر همانگونه که بین دو برادر امری طبیعی است بین کشورها نیز نه تنها امری طبیعی، بلکه قابل انتظار است. مهم آن است که تلاش شود ضمن جلوگیری از تبدیل اختلافات به چالش، به گونه ای مدیریت شود که از اختلاف دیدگاه ها کاسته شده و بر نقاط تفاهم افزوده شود.
البته محافلی هستند که نه دوست ایران هستند و نه دوست جمهوری آذربایجان و به برخی شایعات دامن می زنند، از بعضی زمینه های احساسی، عاطفی و تاریخی سوء استفاده می کنند تا روابط دو کشور دچار اضطراب و تنش شود. گاهی با خیال پردازی موضوع آذربایجان شمالی و جنوبی را مطرح می کنند و گاهی از چشمداشت ایران به خاک جمهوری آذربایجان سخن می گویند که هیچکدام از اینها درست نیست، هیچ زمینه اجرائی ندارد و برگرفته از افکار منحرف است. جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان دو کشور دوست و برادر با مرزهای جغرافیائی مشخص هستند و مرزهای موجود را به رسمیت می شناسند و در عین حال عواملی که این شایعات را می سازند را می شناسند و با این قضایا عاقلانه برخورد می کنند. بنظر من مهمترین وظیفه دستگاه های مختلف دو کشور و در رأس آن وزارت امور خارجه های ایران و جمهوری آذربایجان، تلاش بر ایجاد فضای اعتماد متقابل و دوستی و مقابله با عواملی که قصد ایجاد اختلاف بین دو ملت را دارند می باشد. اراده رهبران دو کشور توسعه مناسبات دوستانه است و باید این اراده را در سایر سطوح اجرائی گسترش دهیم. البته در این میان، رسانه ها به عنوان نهادی که تأثیرگذاری عام و خاص دارند می توانند نقش وی‍ژه ای ایفا کنند. به اعتقاد من روابط گسترده ایران و جمهوری آذربایجان در کنار منافع زیادی که برای دو کشور به همراه دارد، موجب انتفاع کشورهای منطقه نیز خواهد شد.

ترند: موضع ایران در قبال مناقشه قره باغ کوهستانی بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان چیست و برای حل این مشکل ایران چه کمکی می تواند بکند؟

پاک آیین: مناقشه قره باغ، موضوعی بیست ساله است و جمهوری آذربایجان و ارمنستان برای حل و فصل این مناقشه، مکانیزم گروه مینسک را انتخاب کرده اند و مکانیزم دیگری را تاکنون نپذیرفته اند. به اعتقاد من گروه مینسک در این مناقشه بیطرف نیست و به همین دلیل حل و فصل مناقشه قره باغ موفق نبوده است. سیاست گروه مینسک طولانی کردن حل این مناقشه است و گاهی حل این موضوع را در یک دوره بیست ساله می بینند که این امر نه به نفع جمهوری آذربایجان و نه به نفع امنیت منطقه است. به نظر من کشورهای منطقه باید وارد این موضوع شوند چون کشورهای فرا منطقه ای انگیزه ای قوی برای حل موضوع را ندارند. ورود سازمان همکاری های اسلامی نیز می تواند مفید باشد. ایران به عنوان رئیس دوره ای جنبش عدم تعهد و عضو فعال سازمان همکاری های اسلامی نیز آماده میانجیگری است و آمادگی دارد مساعی خود را برای پایان دادن به درگیری ها، بازگشت شرایط به وضعیت اولیه، احترام به مرزها و خاتمه درگیری ها بکار گیرد. منطقه قره باغ یک درگیری و نقطه تخاصم در نزدیکی مرزهای ما ایجاد کرده و طبیعی است که نگران وجود تنش در این منطقه باشیم و اگر بتوانیم کمکی به حل و فصل موضوع بکنیم، دریغ نخواهیم کرد.

ترند: کارها در ساخت خط آهن قزوین ـ رشت ـ آستارا به کجا رسیده است؟ پیش بینی می کنید این طرح چه زمانی به پایان خواهد رسید و عملیاتی خواهد شد؟ فعالیت کریدور شمال ـ جنوب چه چشم اندازی برای کشورهای شریک این پروژه دارد؟

پاک آیین: با اتصال قزوین به بندرانزلی و آستارا، و سپس به کشورهای حاشیه دریای خزر و اروپای شرقی، مسیری مطمئن برای جابجایی کالا و مسافر ایجاد می شود. طول مسیر خط راه آهن 205 کیلومتر است. فاصله قزوین تا رشت 164 کیلومتر است، که 4 پیمانکار ایرانی در حال انجام پروژه می باشند. 82 دهانه پل به طول 9 کیلومتر، از 10 تا 1500 متر، و 53 تونل به طول 22 کیلومتر، از 70 تا 2000 متر، مهمترین ویژگی های خط راه آهن قزوین ـ رشت ـ انزلی ـ آستارا است. تاکنون پیشرفت فیزیکی حدود 75 درصدی را داشته ایم و امیدواریم که باقیمانده طرح را ظرف یک سال آینده به پایان برسانیم.

ترند: ایران و جمهوری آذربایجان همکاریهایی را در زمینه با مبادله زندانیها با هم دارند. در حال حاضر چه تعداد زندانی ایرانی در زندانهای جمهوری آذربایجان و چه تعداد زندانی آذربایجانی در زندانهای ایران هست و برای مبادله آنها چه اقداماتی صورت گرفته است؟

پاک آیین: بین ایران و جمهوری آذربایجان قرارداد تبادل زندانیان امضا شده است و در مقاطع مختلفی هم تبادل زندانی ما داشتیم و در آینده هم قرار است ادامه پیدا بکند. بدلیل اینکه دو کشور هم مرز هستند گاهی ترددهای غیر مجازی انجام می گیرد و بالاخره هر دو کشور با مشکلی به نام مواد مخدر مواجه هستند که از برخی از کشورهای منطقه مثل افغانستان به این منطقه می آید. بطور طبیعی طرفین زندانیهایی را دارند. در حال حاضر حدود دویست زندانی ایرانی در جمهوری آذربایجان وجود دارد و حدود 50 زندانی آذری در ایران وجود دارد. در چارچوب مبادله زندانیها ما در حال مذاکره هستیم و بتدریج اینها انشاء الله مبادله می شوند.
ترند: به خاطر برنامه هسته ای ایران تحریمهای بین المللی علیه این کشور افزایش یافته است. بخصوص در ماههای اخیر تحریم نفت، گاز و بانک مرکزی ایران توسط اتحادیه اروپا و امریکا شدت بیشتری پیدا کرده است . ایران چه برنامه هایی برای مقابله با این تحریمها دارد؟

پاک آیین: برنامه های هسته ای ایران با انگیزه های صلح طلبانه و برای دستیابی به توسعه اقتصادی دنبال می شود. آژانس بین المللی انرژی اتمی بیشترین و قوی ترین بازرسی های تاریخ خود را انجام داده و بیش از 100 بازرسی اعلام نشده و بیش از 4 هزار بازرسی نفر روز در ایران انجام داده است. آژانس غالبا اعلام کرده که هیچ دلیلی حتی یک گرم مواد موثر هسته ای دال بر انحراف ایران به سوی بمب اتمی وجود ندارد. البته دشمنان ما تلاش دارند تا موضوع تحریمها را بزرگ نمایی کرده و به دروغ به موضوع انرژی هسته ای مرتبط کنند در حالیکه در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی که تحریمها شروع شد، موضوع انرژی هسته ای به هیچ وجه وجود نداشت.
علت اصلی تحریم ها، استقلال ایران و عصبانیت جبهه استکبار از تسلیم نشدن ملت ایران در مقابل زور و سلطه و پایبندی به ارزش های اسلامی است. مسئله تحریمها، مسئله جدیدی نیست و از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی وجود داشته است. اما نظام اسلامی علیرغم تحریم ها در طول 33 سال گذشته، به طور مستمر حرکت پیش رونده و صعودی داشته است. ما امروز یک قدرت هسته ای هستیم، توانائی نظامی بسیار بالائی داریم، ماهواره به فضا فرستاده ایم، در عرصه پزشکی حرف اول را در منطقه می زنیم و از ارتقای علمی بی نظیری برخورداریم و همه این ها در دوره تحریم اتفاق افتاده است. این تحریمها در واقع جنگ با یک ملت است اما به توفیق الهی، دشمنان در این جنگ هم مغلوب ملت ایران خواهند شد.
البته طبیعی است که تحریمها مشکلاتی را بوجود می آورد ، نمی شود این را هم انکار کرد. اما به دلیل ظرفیتهای اقتصادی مخصوصا در حوزه انرژی که در کشورها ما وجود دارد و اراده مردم ما که برای دفاع از انقلاب اسلامی، اسلام و منافع ملی خودشان دارند ما مقاومت کردیم و تحریمها را مدیریت کرده ایم. در این حوزه هایی هم که اشاره شد تحریمها مدیریت می شود. روابط ما با کشورهای دنیا به صورت نرمال دارد دنبال می شود. ما نفت خودمان را داریم می فروشیم پولش را هم به نحو مقتضی داریم دریافت می کنیم و کارهای اقتصادی کشور دنبال می شود. بنظر نمی رسد که تحریمهای غرب باعث بشود که جمهوری اسلامی ایران دست از اهداف خودش بردارد.

ترند: باراک اوباما برای بار دوم به عنوان رئیس جمهور آمریکا در انتخابات برگزیده شد. انتخاب شدن مجدد اوباما به عنوان رئیس جمهور امریکا چه تاثیری می تواند به روند مذاکرات برنامه هسته ای ایران و گروه 5+1 داشته باشد؟ ایران از رئیس جمهور جدید امریکا در این زمینه چه انتظاراتی را دارد؟

پاک آیین: انتخاب مجدد اوباما به نظر بسیاری از کارشناسان فرصتی شاید تکرارنشدنی برای آمریکاست تا بتواند اشتباهات گذشته در مورد ایران را جبران کند. رییس جمهوری منتخب مردم آمریکا باید به حق حاکمیت جمهوری اسلامی ایران احترام گذاشته و به سیاست های خصمانه آمریکا درقبال ایران پایان دهد و بداند که ایران کشوری نیست که سیاستمداران آمریکایی بتوانند با استفاده از زور و اعمال فشار و تحریم، مقاصد و اهدافشان را به این کشور اسلامی و مقتدر دیکته کنند. اوباما چهار سال پيش نيز با شعار تغيير به ميدان آمد و اعلام کرد دست همکاری به سوی ايران دراز می|کند اما در عمل به نحو ديگری برخورد نمود و با یک سیاست اشتباه، بی سابقه ترين تحريم ها را عليه ايران اعمال کرد. آمريکا می خواهد با اين قبیل کارها بگويد که برخی کشورها، محور هستند و آنها هستند که بايد تصميم گيری کنند و ديگر کشورها، کشورهای دسته دوم و دسته سومی هستند که نبايد در نظام بين الملل تصميم ساز باشند و از تکنولوژی های پيشرفته برخوردار باشند و ایران این سیاست آمریکا را نمی پذیرد.
ترند: قبلا برخی از مقامات ایرانی اعلام کرده اند که پشت تحریمها و فشارهای بین المللی علیه ایران آمریکا ایستاده است. با توجه به این مسئله آیا ایران آمادگی دارد برای مذاکرات مستقیم با آمریکا؟

پاک آيین: متاسفانه امریکا از همان اوایل پیروزی انقلاب رفتار خصمانه ای علیه ایران داشته است که از این بابت بسیار هم ضرر کرده است. چون که جمهوری اسلامی ایران قدرتمندترین کشور در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه است و نقش ایران در حل مشکلاتی مثل افغانستان، خاورمیانه و عراق که اینها از مشکلات جدی امریکا هم هست بسیار موثر بوده و هست. اما امریکا متاسفانه در طول بیش از سی سالی که از انقلاب گذشته همواره مواضع خصمانه ای را بر علیه ایران داشته است. معمولا در مقاطعی بحث از مذاکره با ایران کرده اما برای مذاکره پیش شرطهایی را مطرح کرده است که این پیش شرطها قابل قبول ما نبوده است. من شخصا چشم انداز مثبتی را برای مذاکرات ایران و امریکا در مقطع فعلی نمی بینم. مگر اینکه آقای اوباما در سیاستهای خصمانه خود علیه ایران تجدید نظر کند.
ترند: در روزهای اخیر برخی از رسانه های بین المللی اخباری را مبنی بر احتمال حمله برخی کشورها به ایران منتشر کرده اند. بنظر شما این احتمال چه قدر می تواند حقیقت داشته باشد و موضع ایران در قبال آن چیست؟

پاک آيین: رسانه های غربی ایران را خوب نمی شناسند و به همین دلیل معمولا خیال پردازی می کنند. ایران یک کشور قدرتمند است و اخبار مرتبط با حمله به ایران بیشتر از نوع عملیات روانی است که بر روی ملت ایران تاثیری ندارد. البته اگر کشوری به ایران تعرض نماید حتما با گوشمالی مردم ایران مواجه شده و شکست سختی خواهد خورد. ما این موضوع را رسما به سازمان ملل متحد نیز اعلام کرده ایم.

شرکت در اجلاس سران اکو یک فرصت مناسب برای افزایش همکاری

در طول چند ماه اخير متأسفانه شاهد تنش‌هاي زيادي در روابط دو كشور دوست و همسايه ايران و آذربايجان بوديم. به اعتقاد بسياري از كارشناسان مسائل بين‌الملل،‌سفر دكتر محمود احمدي‌نژاد به باكو جهت شركت در اجلاس سران سازمان همكاري‌هاي اقتصادي اكو، يخ ايجاد شده در روابط سياسي دو كشور را آب مي‌كند. بر همين اساس محسن پاك‌آئين، سفير جمهوري اسلامي ايران در آذربايجان در گفت‌وگو با خبرنگار سياست خارجي با اشاره به سفر رئيس جمهور به آذربايجان براي شركت و سخنراني در اجلاس سران اكو و ديدار با الهام علي‌اف، رئيس جمهورآذربايجان گفت: روابط خارجي جمهوري اسلامي ايران بايد با توسعه روابط سياسي و اقتصادي با كشورهاي منطقه تقويت شود، و از اين منظر سفر آقاي احمدي‌نژاد به باكو جهت شركت در اجلاس سران اكو يك فرصت مناسب براي افزايش همكاري ايران و كشورهاي عضو اكو و تثبيت جايگاه ايران درسازمان‌ها و مجامع منطقه‌اي مي‌باشد.
سفير ايران در آذربايجان با تأكيد بر اين‌كه گسترش همكاري‌هاي تنگاتنگ بين تهران- باكو مي‌تواند زمينه‌هاي تقويت و توسعه مناسبات دو كشور را در پي داشته باشد تصريح كرد: سفر رئيس جمهور به باكو نه تنها از نظر افزايش همكاري‌هاي منطقه‌اي بلكه از نظر ارتباطات دو جانبه نيز حائز اهميت بوده و تأثيرگذاري بر تحولات منطقه‌اي را به ميزان قابل توجهي افزايش مي‌دهد.
محسن پاك آئين با بيان اين‌كه بدون ترديد ايران شريك اقتصادي، تجاري و سياسي مطمئن و قابل اتكا براي جمهوري آذربايجان است خاطرنشان كرد: اشتراكات فراوان فرهنگي، ديني و اجتماعي بين دوكشور در كنار استفاده از اين ظرفيت‌ها مي‌تواند زمينه ساز افزايش حجم مبادلات اقتصادي و سياسي طرفين باشد.
استفاده از ظرفيت نهادهاي منطقه‌اي جزو اولويت‌هاي سياست خارجي ايران است
سفير ايران در آذربايجان، تلاش براي رفع مشكلات و موانع موجود بر سر راه صادرات كالا از ايران به كشورهاي عضو اكو و بخصوص آذربايجان را يكي ديگر از مهمترين راهكارهاي اصلي براي افزايش حجم مبادلات تجاري با كشورهاي منطقه عنوان كرد و افزود: رايزني و مذاكرات اقتصادي مي‌تواند به حل مشكلات موجود بر سر راه تعاملات اقتصادي بينجامد، لذا استفاده از ظرفيت نهادهاي منطقه‌اي از جمله اكو از اولويت‌هاي مهم در روابط خارجي جمهوري اسلامي ايران است و در اين رابطه بايد از امكانات و ظرفيت‌هاي بخش‌هاي خصوصي بهره‌مند شويم.
راهكارهاي تقويت روابط تهران - باكو
پاك‌آئين با اشاره به اين‌كه تقويت همكاري دو جانبه تهران‌– باكو، تلاش براي افزايش تبادل هيأت‌هاي اقتصادي و تجاري، برگزاري همايش‌ها و نمايشگاه‌ها و همچنين موضوع رفت و آمد اتباع دو طرف از رئوس اصلي مذاكرات دوجانبه مقامات ايران و آذربايجان بوده است خاطرنشان كرد: تقويت روابط علمي با كشورهاي مختلف و بويژه آذربايجان زمينه‌ساز رشد و توسعه همكاري‌هاي سياسي و اقتصادي است و علاوه بر ظرفيت‌ها و امكانات اقتصادي، صنعتي و توليدي جمهوري اسلامي ايران براي توسعه روابط با كشورهاي همسايه و بخصوص جمهوري آذربايجان، به دليل وجود واحدهاي مختلف دانشگاهي و مراكز علمي و تحقيقاتي در اين كشور، مي‌توان از اين ظرفيت بزرگ براي تقويت همكاري‌هاي دوجانبه بهره‌برداري كرد.
جزئيات مذاكرات هيأت ايراني و آذري رئيس نمايندگي ايران در آذربايجان در پايان گفت‌و‌گو با ،‌ لزوم همكاري‌هاي تنگاتنگ بين ايران و جمهوري آذربايجان در زمينه‌هاي اقتصادي، بازرگاني، فرهنگي، علمي و سياسي را جزئي از مطالبات مهم دولتمردان تهران و باكو دانست و تصريح كرد: تلاش براي رفع سوء‌تفاهمات، عدم تأثيرپذيري از كشورها و رسانه‌هايي كه مخالف توسعه روابط دو كشور هستند و همچنين پيگيري‌هاي لازم براي حل و فصل موانع و مشكلات بر سر راه روابط تجاري دو كشور از جمله راهكارهاي مهم براي تقويت همكاري‌هاي دوجانبه بين ايران و آذربايجان است.

سفیر جمهوری اسلامی ایران در جمهوری آذربایجان همچنین در مصاحبه مطبوعاتی دیگری، سفر محمود احمدی‌نژاد به باکو را در ابعاد منطقه‌ای و دوجانبه مثبت و سازنده توصیف کرد و گفت: اجرای پیشنهادات هفتگانه رئیس جمهور به اجلاس اکو می‌تواند موجب تحول در این سازمان شود.

وی افزود: با تقویت هم‌اندیشی، دوستی و تدبیر جمعی و افزایش رایزنی‌ها و همکاری‌های سیاسی اکو با جنبش عدم تعهد که از پیشنهادات ایران بود، می‌توان شاهد استفاده از ظرفیت جنبش عدم تعهد برای پیشبرد اهداف اکو به‌خصوص در زمینه‌های اقتصادی، انرژی و ترانزیت بود.

پاک‌آیین پیشنهاد تشکیل نهاد مشورتی سیاسی «مجمع سیاسی اکو» را منجر به هماهنگی بیشتر اعضای اکو در عرصه‌های بین‌المللی و کمک به رفع اختلافات و سوء تفاهمات و دفاع از حقوق اعضا دانست و خاطرنشان کرد: تأسیس «مجمع اقتصادی اکو» نیز موجب همکاری‌های اقتصادی، صنعتی، کشاورزی و انرژی، گسترش تجارت و به کارگیری شیوه تهاتر و مبادله با پول‌های ملی، تقویت حلقه‌های شبکه حمل و نقل ریلی، دریایی، جاده‌ای و هوایی خواهد شد.

وی با ابراز امیدواری نسبت به اجرای این پیشنهادات در دوره 2 ساله ریاست جمهوری آذربایجان بر اکو افزود: در زمینه دوجانبه نیز سفر رئیس جمهور به باکو و دعوت وی از همتای آذری خود برای سفر به ایران که با استقبال الهام علی اف روبرو شد، نشان دهنده عزم و اراده دو کشور برای همکاری‌های تنگاتنگ بین تهران - باکو تلقی می‌شود.

سفیر ایران در جمهوری آذربایجان با بیان اینکه هیچ مشکل غیرقابل حلی در روابط دوجانبه بین دو کشور وجود ندارد، یادآور شد: البته عوامل ثالث از توسعه مناسبات ما خرسند نبوده و قصد اختلال در این روابط را دارند، اما هوشیاری مقامات فهیم دو کشور، همواره ترفندهای مخالفان مناسبات دو کشور را خنثی کرده است.

پاک‌آیین گفت: فرصت‌های اقتصادی متعددی برای تقویت روابط فیمابین وجود دارد که در دیدار روسای جمهور ایران و آذربایجان نیز مورد توجه قرار گرفت و انشالله با افزایش رفت و آمدهای متقابل، پیگیری و اجرایی خواهد داشت.

وی با اشاره به نقش مؤثر رسانه‌ها در ایجاد فضای دوستانه و همراه با تفاهم بین دو کشور گفت: موضوع تقویت ارتباطات رسانه‌ای بین دو کشور نیز از محورهای مذاکرات طرفین بود.

پاک‌آیین با اشاره به تعلق دو کشور به جهان اسلام اظهار داشت: تقویت ارتباطات اسلامی و مقابله مشترک با اسلام ستیزی که یک تهدید جدی برای مسلمانان جهان است نیز در دستور کار مناسبات دو کشور قرار گرفت.

وی دیدار و مذاکرات وزرای امور خارجه و فرهنگ و ارشاد اسلامی با همتاهای آذری خود را از دیگر نکات مثبت سفر و موجب شناخت زمینه‌های همکاری‌های سیاسی، بین‌المللی و فرهنگی دانست.