آمار پاک نوشته | هفته چهارم مرداد ۱۴۰۴

Israel in the Nile to Euphrates Dream

By: Mohsen Pakaein

Israel in the Nile to Euphrates Dream

TEHRAN, Aug. 22 (MNA) – The Zionist regime, which in previous years tried to present itself as a friend and companion of Arab countries, has revealed its true face today.

Israel knows no bounds in its pursuit of the idea of ​​"Nile to Euphrates" and the dream of establishing a "Greater Israel". The main policy of this regime is to destabilize the surrounding countries in order to advance its expansionist project in the shadow of weakening the governments and nations of the region.

To this day, the most important factor in confronting these expansionist policies has been the axis of resistance. In Lebanon, Syria, Yemen, and even Iraq, the resistance movement has stood firm and sacrificed itself against Israeli aggression and Extremists terrorism, bringing relative security and stability to its people.

In Lebanon, if Hezbollah had not been present, significant parts of the country would have been occupied by the Zionists. In Iraq, the Popular Mobilization Forces also played a vital role in defeating ISIL. We remember that Al Anbar province and large areas of Iraq were under the control of ISIL, but the Iraqi popular forces were able to confront both terrorism and Zionist aggression. In Yemen, Ansar Allah was also able to save the country from division and occupation. If figures like Abdullah Saleh had the upper hand, Yemen would be practically under foreign occupation today. Syria is also a prime example; the resistance and steadfastness of the nation and government of this country did not allow the fall of Damascus to become an excuse for the widespread entry of Zionists. As soon as the Syrian government was defeated, Israel sought to have a direct presence in this country, but the resistance prevented this plan from being realized.

On the other hand, even in Jordan, the Palestinian people are softly and indirectly protesting the Zionist regime and have not allowed this country to become a base for Israel. Therefore, it can be said without a doubt that the main factor of stability in the countries of the region is the resistance movement.

Today, Israel is trying to eliminate these factors of stability. The pressure to disarm Hezbollah and the Popular Mobilization Forces is precisely in this direction. If such a plan is realized, the same fate that Syria experienced will await Lebanon and Iraq. It is clear that Hezbollah and the Popular Mobilization Forces will not only not give up their weapons, but must also receive more support from Islamic countries and even the international community than in the past.

Experience has shown that wherever resistance is weakened, the ground is prepared for Israeli influence and aggression. Therefore, Muslim countries - despite political and ideological differences - must agree on a basic principle in the current situation; supporting the resistance front and opposing any disarmament of it. Otherwise, Israel will advance step by step, and it should be noted that it does not recognize any boundaries for its expansionism. Accordingly, the main goal of the Zionist regime can be summarized in one sentence: disarming the resistance movements and eliminating the stabilizing factors in the region. Countering this goal is a historic task for Muslims and freedom-loving people. The future of the region depends on the stability and unity of nations, and the only way to prevent the realization of the dream of a Greater Israel is to strengthen the resistance front.

MNA/

اسرائیل در سودای نیل تا فرات

رژیم صهیونیستی که در سال‌های گذشته تلاش می‌کرد خود را دوست و همراه کشورهای همسایه معرفی کند، امروز چهره واقعی‌اش را آشکار کرده است. اسرائیل در مسیر تحقق ایده «نیل تا فرات» و رؤیای تشکیل «اسرائیل بزرگ» هیچ حد و مرزی نمی‌شناسد. سیاست اصلی این رژیم، بی‌ثبات‌سازی کشورهای پیرامونی است تا در سایه تضعیف دولت‌ها و ملت‌های منطقه، پروژه توسعه‌طلبانه خود را پیش ببرد. تا امروز، مهم‌ترین عامل مقابله با این سیاست‌های توسعه‌طلبانه، محور مقاومت بوده است. در لبنان، سوریه، یمن و حتی عراق، جریان مقاومت با ایستادگی و جان‌فشانی در برابر تجاوزات اسرائیل و تروریسم تکفیری ایستاده و امنیت و ثبات نسبی را برای ملت‌های خود به ارمغان آورده است.

در لبنان، اگر حزب‌ا... حضور نداشت، بخش‌های مهمی از این کشور در اشغال صهیونیست‌ها قرار می‌گرفت. در عراق نیز حشدالشعبی نقشی حیاتی در شکست داعش ایفا کرد. به یاد داریم که استان الانبار و مناطق وسیعی از عراق در اختیار داعش بود، اما نیروهای مردمی عراق توانستند هم با تروریسم تکفیری و هم با تجاوزطلبی صهیونیستی مقابله کنند. در یمن نیز، انصارا... توانسته کشور را از تجزیه و اشغال نجات دهد. اگر شخصیت‌هایی همچون عبدا... صالح دست بالا را داشتند، امروز یمن عملاً در اشغال بیگانگان بود. سوریه نیز نمونه بارزی است؛ مقاومت و پایداری ملت و دولت این کشور اجازه نداد که سقوط دمشق بهانه‌ای برای ورود گسترده صهیونیست‌ها شود. به محض شکست دولت سوریه، اسرائیل در صدد حضور مستقیم در این کشور بود، اما مقاومت مانع از تحقق این نقشه شد. از سوی دیگر، حتی در اردن نیز مردم فلسطینی‌تبار به شکل نرم و غیرمستقیم معترض رژیم صهیونیستی هستند و اجازه نداده‌اند که این کشور به پایگاهی برای اسرائیل تبدیل شود. بنابراین، بی‌تردید می‌توان گفت که عامل اصلی ثبات در کشورهای منطقه، جریان مقاومت است. امروز اسرائیل تلاش می‌کند همین عوامل ثبات را از میان بردارد. فشار برای خلع سلاح حزب‌ا... و حشدالشعبی دقیقاً در همین راستاست. اگر چنین طرحی محقق شود، همان سرنوشتی که سوریه تجربه کرد، در انتظار لبنان و عراق خواهد بود. روشن است که حزب‌ا... و حشدالشعبی نه تنها تسلیحات خود را کنار نخواهند گذاشت، بلکه باید بیش از گذشته مورد حمایت کشورهای اسلامی و حتی جامعه جهانی قرار بگیرند. تجربه نشان داده که هر جا مقاومت تضعیف شده، زمینه برای نفوذ و تجاوز اسرائیل فراهم شده است. بنابراین، کشورهای مسلمان - با وجود اختلافات سیاسی و ایدئولوژیک- باید در شرایط کنونی بر سر یک اصل اساسی توافق کنند؛ حمایت از جبهه مقاومت و مخالفت با هرگونه خلع سلاح آن. در غیر این صورت، اسرائیل قدم به قدم پیش خواهد آمد و باید توجه داشت که هیچ مرزی برای توسعه‌طلبی خود قائل نیست. بر این اساس، هدف اصلی رژیم صهیونیستی را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد؛ خلع سلاح جریان‌های مقاومت و از میان برداشتن عوامل ثبات‌ساز در منطقه. مقابله با این هدف، وظیفه‌ای تاریخی برای مسلمانان و آزادی‌خواهان است. آینده منطقه در گرو پایداری و اتحاد ملت‌هاست و تنها راه جلوگیری از تحقق رؤیای اسرائیل بزرگ، تقویت جبهه مقاومت است.

دولت ارمنستان قول‌های خوبی به پزشکیان داد/ اجاره ۹۹ ساله گذرگاه زنگزور توسط شرکت آمریکایی منتفی است

«محسن پاک‌آیین» تأکید کرد: سفر مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران به ارمنستان موفقیت آمیز بود و ایروان قول های خوبی به ایران داد.

                              دولت ارمنستان قول‌های خوبی به پزشکیان داد/ اجاره ۹۹ ساله گذرگاه زنگزور توسط شرکت آمریکایی منتفی است

سفیر اسبق ایران در جمهوری آذربایجان گفت: مرز ایران و ارمنستان بسته نخواهد شد، اجاره ۹۹ ساله پیشنهادی سفیر آمریکا در ترکیه عملی نخواهد شد و تنها بحث حضور شرکت‌های آمریکایی در این منطقه است که با توجه به قول داده شده، به مرز ایران نخواهند آمد، بلکه در عمق ارمنستان پروژه‌هایی را اجرا می‌کنند.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، «مسعود پزشکیان» رئیس‌جمهوری ایران به دعوت رسمی نخست وزیر ارمنستان، روز دوشنبه ۲۷ مرداد وارد ایروان شد.

در این سفر ۱۰ سند همکاری در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی به امضای طرفین رسید.

کارشناسان و تحلیلگران معتقدند که دستاورد‌های این سفر، برگی جدید را در تاریخ روابط تهران- ایروان رقم زد.

این سفر در حالی صورت گرفت که توافق ایروان و باکو بر سر افتتاح گذرگاه موسوم به زنگزور، بازتاب گسترده‌ای در ایران داشت و نگرانی‌هایی را برانگیخته است.

«مسعود پزشکیان»، رئیس جمهوری ایران در همین ارتباط در نشستی مطبوعاتی در ایروان گفت: «ما همواره با صراحت از تمامیت ارضی ارمنستان حمایت کرده‌ایم و این سیاست ثابت و بدون تغییر جمهوری اسلامی ایران است. با هرگونه توسل به زور یا تهدید به استفاده از آن در منطقه مخالف هستیم. معتقدیم که سیاست و حکمرانی در منطقه قفقاز باید قفقازی باقی بماند؛ برون‌سپاری حل و فصل مسائل قفقاز به نیرو‌های فرامنطقه‌ای موجب پیچیده‌تر شدن شرایط منطقه می‌شود.»

در گفتگوی تابناک با دکتر «محسن پاک‌آیین» سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان این موضوع مورد بحث قرار گرفته که در ادامه آمده است.

*پس از امضای توافق صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران به ارمنستان سفر کرد. اهداف اصلی این سفر چه بود؟

سفر آقای دکتر پزشکیان به ارمنستان هم به موقع انجام شد و هم فرصت‌ساز بود. در رابطه با به موقع بودن سفر، اگرچه برنامه این سفر قبل از نشست واشنگتن طراحی شده بود، ولی اینکه بعد از نشست واشنگتن و اعلامیه صلح جمهوری آذربایجان و ارمنستان انجام شد، از این بابت خیلی به موقع و فرصت‌ساز بود.

به دلیل اینکه در این سفر اسناد خوبی امضا شد، قرار شد برنامه جامع راهبردی بین دو کشور هم در دستور کار قرار بگیرد و تنظیم شود. همچنین در ارتباط با بحث حضور شرکت‌های آمریکایی در منطقه زنگزور و مرز ایران، مقامات ارمنی قول دادند که خطوط قرمز ایران را رعایت کنند.

*«عباس عراقچی» وزیر خارجه ایران بعد از این سفر اعلام کرد طرف ارمنی اعلام کرده که خطوط قرمز ایران در زمینه راه‌های ترانزیتی در نظر خواهد داشت. با توجه به حساسیت در خصوص مسیر موسوم به زنگزور و اجاره آن توسط کنسرسیوم آمریکایی، چقدر ارمنستان می‌تواند حاکمیت خود را به طور موثر بر آن اعمال کند؟

ما در این سفر نگرانی‌های خود را در ارتباط با حضور شرکت‌های آمریکایی در زنگزور برای احداث خط راه‌آهن که در توافق واشنگتن مطرح شده بود، اعلام کردیم و به دوستان ارمنی گفتیم که راه‌های مواصلاتی باید امن باشد تا مورد استفاده درست قرار بگیرد.

اگر قرار باشد یک محور ناامنی مثل آمریکا برای رقابت یا تهدید روسیه به این منطقه بیاید و در مرز ایران مستقر شود و مزاحمت‌هایی برای ایران ایجاد کند، به طور طبیعی ما نگران می‌شویم.

از دوست خودمان ارمنستان تقاضا داریم که از حضور شرکت‌های آمریکایی در این منطقه خودداری کند. البته همان‌طور که هم آقای بقایی و هم آقای عراقچی گفتند، دوستان ارمنی قول دادند که شرکت‌های آمریکایی اگرچه برای اجرای برخی پروژه‌ها به ارمنستان خواهند آمد، اما در زنگزور مستقر نخواهند شد و زنگزور با هدایت خود ارمنی‌ها و کنترل کامل ارمنستان، راه‌آهن احداث خواهد شد.

بحث احداث این مسیر، چه راه‌آهن و چه جاده شوسه، ارتباط مستقیم با موافقت جمهوری آذربایجان دارد تا مسیر‌های ارمنستان را به ایران باز کند. هنوز باکو در این رابطه موضعی جز بحث کلی که در واشنگتن شد اعلام نکرده است.

موضع رسمی جمهوری آذربایجان تاکنون این بوده که مسیر زنگزور باید به عنوان کریدور تلقی شود و همه کشور‌ها از آن استفاده کنند بدون اینکه حاکمیت ارمنستان بر آن اعمال شود. در هر صورت اگر جمهوری آذربایجان موافقت کند که راه‌های ارمنستان باز شود و ارمنستان هم راه جمهوری آذربایجان به نخجوان را باز کند، آن‌وقت بحث احداث خط راه‌آهن و جاده جدی می‌شود.

دوستان ارمنی به ما قول دادند که آمریکایی‌ها را در مرز زنگزور مستقر نکنند و اگر این قول باقی بماند نشان‌دهنده تفاهم بالای ایران و ارمنستان است.

*در سفر پزشکیان به ارمنستان توافق شد یک سند جامع همکاری راهبردی بین دو کشور ایران و ارمنستان به زودی نهایی شود. اهمیت این سند چه خواهد بود؟

در ارتباط با همکاری‌ها نیز اسناد خوبی امضا شد، مخصوصاً در رابطه با تعرفه تجاری. قرار شد عوارض تجاری از ۸۷ درصد به صفر برسد. اگر این اتفاق بیفتد، مژده خوبی برای بخش‌های خصوصی دو کشور خواهد بود تا همکاری‌های خود را گسترش دهند. این اقدام نقش مستقیم در افزایش مبادلات تجاری دو کشور و هدف‌گذاری ما برای رسیدن به مرز یک میلیارد دلار در مبادلات تجاری دارد.

امضای سند جامع همکاری راهبردی نیز بسیار مهم است، نظیر اسنادی که ما با چین، عراق و روسیه داریم. این سند، یا ۲۰ ساله یا ۲۵ ساله خواهد بود و تمام برنامه‌های اقتصادی دو کشور در آن درج می‌شود.

وزرای مرتبط در دو کشور برای اجرای پروژه‌های مندرج در این سند مشخص خواهند شد و مسیر هموارتر خواهد شد برای توسعه اقتصادی و قابل پیگیری از سوی رئیس جمهور است.

*پزشکیان پیش از سفر به ارمنستان گفته بود در سفر در رابطه با کریدور شمال-جنوب گفت‌و‌گو خواهد شد و مسیر شرق به غرب هم بستر مناسبی برای توسعه تجارت است. به نظر می‌رسد منظور پزشکیان «بال غربی» کریدور شمال-جنوب است که ایران را از طریق ارمنستان به دریای سیاه متصل می‌کند. آیا این مسیر با مخالفت روسیه مواجه نخواهد شد؟

در رابطه با اتصال ایران به دریای سیاه از مسیر ارمنستان، این موضوع در صورتی محقق می‌شود که جمهوری آذربایجان راه‌های مواصلاتی ارمنستان به ایران را باز کند.

اگر این اتفاق بیفتد، ارمنستان از مسیر نخجوان به جلفای ایران متصل می‌شود. در حال حاضر مسیر جاده‌ای وجود دارد و خط ریلی تا جلفا از طرف ایران کشیده شده است. حدود ۴۵ کیلومتر خط ریلی از جلفای ایران تا مرز ارمنستان باید احداث شود که کار سریعی است.

در این صورت جمهوری اسلامی ایران هم از مسیر جاده و هم از مسیر ریلی به ارمنستان متصل می‌شود و از آنجا به گرجستان و دریای سیاه (بندر باتومی یا بندر پوتی) می‌رسد. ایران از این مسیر می‌تواند به دریای سیاه دستیابی پیدا کند.

ارمنستان هم از این مسیر می‌تواند به خلیج فارس و دریای عمان دسترسی پیدا کند و به مسیر راه‌آهن سراسری ایران متصل خواهد شد. اگر این اتفاق بیفتد، کریدور شمال-جنوب تکمیل خواهد شد و مسیر مفقوده‌ای که به دلیل جنگ قره‌باغ قطع شده بود، دوباره راه‌اندازی می‌شود.

این مسیر برای ارمنستان اهمیت بالاتری دارد، زیرا دسترسی آنها به خلیج فارس از مسیر ریلی فراهم می‌شود، و برای ایران نیز اهمیت مسیر‌های ترانزیتی مضاعف خواهد شد.

*عراقچی پس از نشست سران ایران و ارمنستان اعلام کرده ارمنستان هیچگاه اجازه نخواهد داد که از خاکش تهدیدی متوجه ایران شود. با توجه به گرایش دولت ارمنستان به آمریکا، چه راهکاری برای تبدیل این تضمین‌ها به موضوعی قابل اتکا وجود دارد؟

ارمنستان به ما قول داده که به هیچ وجه اجازه ندهد خاک یا فضای این کشور از سوی کشور ثالثی علیه ایران اقدامی صورت بگیرد و این نشان‌دهنده اعتماد بالایی است که بین دو کشور وجود دارد.

در مجموع، سفر آقای پزشکیان سفر موفقی بود. مرز ایران و ارمنستان بسته نخواهد شد، اجاره ۹۹ ساله پیشنهادی سفیر آمریکا در ترکیه عملی نخواهد شد و تنها بحث حضور شرکت‌های آمریکایی در این منطقه است که با توجه به قول داده شده، به مرز ایران نخواهند آمد، بلکه در عمق ارمنستان پروژه‌هایی را اجرا می‌کنند.

در مجموع، امیدواریم موارد توافق شده در این سفر عملیاتی و اجرایی شود و شاهد حضور پررنگ‌تری در قفقاز باشیم.

گفت‌و‌گو: مهتاب بهرامی آسترکی

حضور کشورهای فرامنطقه‌ای، امنیت منطقه را خدشه‌دار می‌کند/ ضرورت بازگشت به سازوکار ۳+۳

حضور کشورهای فرامنطقه‌ای، امنیت منطقه را خدشه‌دار می‌کند/ ضرورت بازگشت به سازوکار ۳+۳

تهران- ایرنا- سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان با اشاره به اینکه شرایط منطقه قفقاز برگزاری نشست‌ کشورهای فرمت ۳+۳ را ضروری نشان می‌دهد؛ گفت: کشورهای منطقه باید به ثبات و صلح وفادار بمانند و ارزیابی دقیقی از اهداف آمریکا داشته باشند؛ آمریکا هیچ‌گاه دوست واقعی ارمنستان و آذربایجان نبوده و کشورهای قفقاز جنوبی به‌ویژه ارمنستان باید بیش از گذشته هوشیار باشند.

به گزارش خبرنگار سیاست خارجی ایرنا، سفر «مسعود پزشکیان» رئیس‌جمهور ایران به جمهوری ارمنستان در شرایطی که تحولات این منطقه در صدر خبرها و تحلیل‌های هفته گذشته قرار دارد، مهم ارزیابی می‌شود. توافق اخیر ارمنستان با همسایه خود؛ جمهوری آذربایجان به میانجیگری ایالات متحده آمریکا، با توجه به برخی مفاد این توافق از یک سو و تاثیر آن بر مرزهای جمهوری اسلامی ایران با ارمنستان از سوی دیگر نیازمند بررسی واقع‌گرایانه است. به منظور بررسی این مهم با «محسن پاک‌آیین» سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان و ازبکستان به گفت‌وگو پرداختیم.

مقاصد آمریکا در قفقار خیرخواهانه نیست

سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان درباره نگرانی‌های ایران در قفقاز جنوبی به ویژه پس از امضای قرارداد صلح جمهوری آذربایجان و ارمنستان با میانجیگری دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا گفت: در بند ۴ طرح صلحی که از سوی رئیس‌جمهور آمریکا درباره حل اختلافات آذربایجان و ارمنستان مطرح و امضا شد، مطلبی وجود دارد که موجب نگرانی ایران شده است. بر اساس این بند ارمنستان باید شرایطی فراهم کند تا شرکت‌های آمریکایی بتوانند در منطقه حاضر شده و مسیر اتصال جمهوری آذربایجان به نخجوان را فراهم سازد. اگرچه به صراحت در بند ۴ چنین عبارتی نیامده اما روح این بند در واقع همین مسئله را می‌رساند. ما این نگرانی را به دوستان ارمنی که متولی امر هستند اعلام کرده‌ایم.

پاک آیین حضور کشورهای فرامنطقه‌ای، به‌خصوص آمریکا که دارای مقاصد خیرخواهانه در قفقاز نیست را عامل خدشه در امنیت منطقه دانست و گفت: این حضور می‌تواند بر حاکم شدن گفتمان صلح که پس از برقراری صلح بین آذربایجان و ارمنستان ایجاد شده، تأثیر منفی بگذارد. ایران تمامیت ارضی ارمنستان و حق حاکمیت این کشور بر «زنگه‌زور» را به رسمیت شناخته و آن را محترم می‌دارد اما در عین حال با این کشور در زنگه‌زور هم مرز مشترک دارد و طبیعی است که نسبت به تغییرات احتمالی نگران باشد. مقامات ارمنی تأکید کرده‌اند که قطعاً منافع ایران را در نظر خواهند گرفت و تلاش می‌کنند در مسیری حرکت کنند که نگرانی‌های ایران رفع شود. البته هنوز مشخص نکرده‌اند که دقیقاً چگونه این نگرانی‌ها را برطرف خواهند کرد و قرار است این موضوع در دیدار امروز رئیس‌جمهور با مقامات ارمنستان از جمله رئیس‌جمهور و وزیر خارجه مطرح شود.

وی در یک ارزیابی کلی از این طرح گفت: حضور شرکت‌های آمریکایی در منطقه منوط به اجرای توافق آذربایجان و ارمنستان مبنی بر باز شدن مسیرهای مواصلاتی در قفقاز است. به این معنا که ارمنستان اجازه دهد آذربایجان از مسیر این کشور به نخجوان برسد و در مقابل، آذربایجان نیز به ارمنستان اجازه دهد از مسیرهای غربی و شرقی به ایران متصل شده و ارتباط داشته باشد. اگرچه در اعلامیه واشنگتن به این موضوع به‌عنوان یک تفاهم اشاره شده، اما این سند ارزش حقوقی ندارد و بیشتر یک بیانیه سیاسی است.

سفیر سابق ایران در ازبکستان ادامه داد: اینکه آذربایجان تا چه اندازه خود را متعهد به باز کردن مسیر ارمنستان به ایران بداند، هنوز جای تردید دارد. دلیل آن این است که آذربایجان پیش‌تر اعلام کرده بود حاکمیت ارمنستان بر مسیری که از این کشور به سمت نخجوان کشیده می‌شود ضرورتی ندارد، چون این مسیر در زمان اتحاد جماهیر شوروی باز بوده است. ارمنستان با این نظر مخالف است و بنابراین باید دید آیا آذربایجان حاضر خواهد شد در اجرای تفاهم واشنگتن از این موضع خود صرف‌نظر کند یا خیر. اگر این مسیر باز شود، همکاری بین کشورها افزایش یافته و امنیت در منطقه استقرار خواهد یافت و بعد از جنگ آذربایجان و ارمنستان، منطقه در مسیر پیشرفت اقتصادی قرار خواهد گرفت.

در ماه‌های اخیر روابط آذربایجان با روسیه به دلیل برخی چالش‌های کنسولی تیره شده و همچنین روابط ارمنستان با روسیه نیز پیش از این موارد سر بوده و آقای پاشینیان بیشتر به‌سمت همکاری بیشتر با غرب متمایل شده است.

سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان درباره تاکید ایران بر سازوکارهای منطقه‌ای چون ۳+۳ گفت: جمهوری اسلامی ایران حضور کشورهای فرامنطقه‌ای به‌ویژه آمریکا را مغایر با امنیت قفقاز جنوبی می‌داند و برای افزایش همکاری‌ها، ایران پیشنهاد تشکیل نشست‌های منطقه‌ای در قالب‌هایی چون ۳+۳ را داده است. این چارچوب شامل سه کشور قفقاز (آذربایجان، ارمنستان و گرجستان) و سه کشور بازیگرد دیگر (ایران، ترکیه و روسیه) است.

پاک‌آیین با اشاره به اینکه اولین نشست هم از این فرمت در تهران برگزار شد، توضیح داد: روسای جمهور آذربایجان و ارمنستان هم در آن شرکت و توافق کردند که برای حفظ صلح و امنیت منطقه به این مسیر پایبند بمانند. اکنون نوبت ترکیه است که نشست را در کشور خود برگزار کند. جمهوری اسلامی ایران معتقد است برگزاری هرچه سریع‌تر این نشست ضروری است، به‌ویژه در مقطع فعلی که پس از طرح واشنگتن نگرانی‌ها افزایش یافته است.

وی در ارزیابی نقش کشورهای بزرگ منطقه مانند ایران و روسیه و ترکیه در تقویت سازوکارهای منطقه‌ای گفت: روسیه و ایران دو بازیگر اصلی و تأثیرگذار هستند و می‌توانند نقش مؤثری در برگزاری نشست‌ ۳+۳ داشته باشند. اما در ماه‌های اخیر روابط آذربایجان با روسیه به دلیل برخی چالش‌های کنسولی تیره شده و همچنین روابط ارمنستان با روسیه نیز پیش از این موارد سر بوده و آقای پاشینیان بیشتر به‌سمت همکاری بیشتر با غرب متمایل شده است. این شرایط باعث شده روسیه تمایل گذشته به مسائل قفقاز را کمتر نشان دهد. بنابراین در مقطع فعلی، جمهوری اسلامی ایران می‌تواند نقش فعال‌تری در رفع اختلافات ایفا کند تا زمینه برای همکاری‌های منطقه‌ای فراهم شود.

آمریکا هیچ‌گاه دوست واقعی ارمنستان و آذربایجان نبوده است

سفیر سابق ایران در ازبکستان درباره اهمیت سیاست همسایگی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران که در راس برنامه‌های وزارت امور خارجه قرار دارد، گفت: واقعیت این است که یکی از مهم‌ترین محورهای سیاست اصولی جمهوری اسلامی ایران، تقویت روابط با همسایگان است. تحقق این هدف شرایط خاص خود را می‌طلبد و مستلزم آن است که منطقه در مسیر صلح حرکت کند و از تنش‌ها دور باشد.

این سفر پیش از نشست واشنگتن برنامه‌ریزی شده بود و در نیتجه واکنشی به آن محسوب نمی‌شود، بلکه در راستای تقویت روابط با ایروان صورت گرفته است.

پاک‌آیین با اشاره به اینکه خوشبختانه در حال حاضر گفتمان صلح در منطقه حاکم است؛ گفت: با این وجود برخی تلاش‌های آمریکا برای کاهش نقش روسیه در قفقاز و انزورای این کشور، مجدداً نگرانی‌هایی درباره آینده صلح در این منطقه ایجاد کرده است. بنابراین ضروری است کشورهای منطقه به ثبات و صلح وفادار بمانند و ارزیابی دقیقی از اهداف آمریکا داشته باشند. آمریکا هیچ‌گاه دوست واقعی ارمنستان و آذربایجان نبوده است. در دوران جنگ قفقاز نیز، با وجود آنکه آمریکا یکی از روسای گروه مینسک و عضو شورای امنیت سازمان ملل بود، اقدام مؤثری برای برقراری صلح انجام نداد. حتی در مقاطعی به دنبال دخالت در امور داخلی آذربایجان و حمایت از «انقلاب مخملی» در این کشور بود. با توجه به این شرایط، کشورهای قفقاز جنوبی به‌ویژه ارمنستان باید بیش از گذشته هوشیار باشند و اقداماتی انجام ندهند که صلح منطقه به خطر بیفتد.

وی درباره اهمیت ارمنستان و پیام سفر رئیس جمهور به این کشور در شرایط کنونی کنونی هم گفت: این سفر پیش از نشست واشنگتن برنامه‌ریزی شده بود و در نتیجه واکنشی به آن محسوب نمی‌شود، بلکه در راستای تقویت روابط با ایروان صورت گرفته است. در حوزه‌های مختلف اقتصادی، فرصت‌های زیادی برای همکاری با ارمنستان وجود دارد؛ از جمله در تجارت، حمل‌ونقل، تبادل برق و گاز، کشاورزی و گردشگری. قرار است در ارتباط با این حوزه‌ها توافقات و اسنادی هم میان دو کشور امضا شود. به اعتقاد من، این سفر به‌ویژه در مقطع کنونی که شرایط منطقه در مسیر صلح قرار دارد، مثبت ارزیابی می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز پیشرفت روابط تهران و ایروان باشد.

حضور آمریکا در پروژه‌های زیرساختی قفقاز موجب ناامنی در منطقه می‌شود

واکاوی اهداف سفر مهم پزشکیان به ارمنستان؛ پاک‌آئین:تهران امیدوار است ایروان از فرصت‌های صلح‌آمیز برای تقویت همکاری‌های اقتصادی و ترانزیتی با ایران استفاده کند

پاک‌آیین تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران امیدوار است دولت ارمنستان با دقت و هوشیاری از فرصت‌های صلح‌آمیز برای تقویت همکاری‌های اقتصادی و ترانزیتی با ایران استفاده کند. وی همچنین خاطرنشان کرد که هرچند سفر آقای پزشکیان از مدت‌ها پیش برنامه‌ریزی شده بود و عکس‌العملی به نشست واشنگتن نیست، اما در دیدار رئیس‌جمهور ایران با مقامات ارمنستان، مواضع اصولی جمهوری اسلامی مطرح خواهد شد و از منافع ملی ایران دفاع خواهد شد.

واکاوی اهداف سفر مهم پزشکیان به ارمنستان؛ پاک‌آئین:حضور آمریکا در پروژه‌های زیرساختی قفقاز موجب ناامنی در منطقه می‌شود، تهران امیدوار است ایروان از فرصت‌های صلح‌آمیز برای تقویت همکاری‌های اقتصادی و ترانزیتی با ایران استفاده کند

اعتمادآنلاین

لیلا پایدار- محسن پاک‌آیین، سفیر پیشین کشورمان در جمهوری آذربایجان، در گفت‌وگو با خبرنگار اعتماد آنلاین در خصوص اهمیت و اهداف سفر آقای پزشکیان و روابط ایران و ارمنستان، به تحلیل و ارزیابی این مناسبات پرداخت. وی اظهار داشت که سفر به جمهوری ارمنستان در درجه نخست در راستای تقویت روابط ایران با همسایگان، که از اصول سیاست راهبردی جمهوری اسلامی ایران است، قرار دارد. ارمنستان، به‌عنوان یکی از همسایگان و دوستان دیرینه ایران، دارای ارتباطات فرهنگی، تاریخی و تمدنی گسترده‌ای با ایران است. در این راستا، همکاری‌های اقتصادی و فرهنگی دو کشور در مسیر خوبی قرار گرفته است. ارمنستان در دوران تحریم‌های ظالمانه علیه ایران همکاری‌های مؤثر و مثبتی با جمهوری اسلامی ایران داشته و ایران نیز همواره مسیر ترانزیتی خود را در اختیار ارمنستان قرار داده است تا این کشور بتواند از طریق آن به اروپا و آب‌های آزاد خلیج فارس و عمان دست یابد.

وی افزود: در طول جنگ قره‌باغ و پس از آن، جمهوری اسلامی ایران همواره از تمامیت ارضی دو کشور ارمنستان و آذربایجان حمایت کرده و نقش سازنده‌ای در حفظ مرزهای بین‌المللی و جلوگیری از تغییر ژئوپولیتیک قفقاز ایفا کرده است. به‌طور خاص، جمهوری اسلامی ایران در سه حوزه تجارت، ترانزیت و انرژی (مانند برق و گاز) می‌تواند روابط نزدیکی با ارمنستان برقرار کند. در حال حاضر، شرکت‌های راه سازی ایران در حال اجرای دو پروژه مهم راه‌سازی در مسیر ارمنستان هستند.

اخبار مرتبط

  • معاون وزیر امور خارجه ارمنستان: روابط با ایران برای ما اهمیت راهبردی دارد و هرگز موضوع هیچ معامله…
  • وزیر امور خارجه: هیچ نیروی آمریکایی در مرز ایران و ارمنستان مستقر نخواهد شد

پاک‌آیین ادامه داد: پس از جنگ قره‌باغ، گفتمان صلح در قفقاز حاکم شده است و جمهوری اسلامی ایران می‌تواند از این فرصت‌های جدید برای همکاری‌های اقتصادی با ارمنستان بهره‌برداری کند، به ویژه در راستای تقویت اقتصاد مقاومتی. وی همچنین در مورد توافق اخیر میان ارمنستان و آذربایجان که در نشست واشنگتن حاصل شده، اظهار داشت: این توافق که هنوز به تصویب مجاری قانونی دو کشور نرسیده است، گامی به‌سوی صلح و ثبات در قفقاز است. دو بند مهم در این توافق وجود دارد که به باز شدن خطوط مواصلاتی و احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشورها تأکید می‌کند.

پاک‌آیین توضیح داد که این توافق می‌تواند منجر به فعال شدن مسیرهای مواصلاتی بیشتر در قفقاز شود. از یک‌سو، آذربایجان می‌تواند از طریق ارمنستان به نخجوان دست یابد و از سوی دیگر، مرزهای شرق و غرب ارمنستان به سوی ایران گشوده خواهد شد. این موضوع می‌تواند به رونق همکاری‌های اقتصادی و مبادلات ترانزیتی میان کشورهای منطقه کمک کند و فرصت‌های جدیدی برای تعاملات اقتصادی فراهم آورد.

وی در خصوص حضور احتمالی شرکت‌های آمریکایی در پروژه‌های زیرساختی منطقه، که در برخی از مفاد توافق واشنگتن مطرح شده است، اظهار نگرانی کرد و افزود: آمریکا هیچگاه خیرخواه کشورهای ارمنستان و آذربایجان نبوده و در طول جنگ قره‌باغ، نه‌تنها هیچ اقدام مفیدی برای پایان جنگ انجام نداد، بلکه با فروش سلاح‌های مخرب به آذربایجان به تشدید بحران کمک کرد.

به گفته وی، دخالت‌های آمریکا در امور داخلی آذربایجان و تلاش‌های این کشور برای ایجاد انقلاب‌های مخملی در آنجا، سوابق نگران‌کننده‌ای از دخالت‌های خارجی در قفقاز را نشان می‌دهد و حضور آمریکا در پروژه‌های زیرساختی منطقه ممکن است موجب ناامنی در منطقه شود.

پاک‌آیین در پایان تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران امیدوار است دولت ارمنستان با دقت و هوشیاری از فرصت‌های صلح‌آمیز برای تقویت همکاری‌های اقتصادی و ترانزیتی با ایران استفاده کند. وی همچنین خاطرنشان کرد که هرچند سفر آقای پزشکیان از مدت‌ها پیش برنامه‌ریزی شده بود و عکس‌العملی به نشست واشنگتن نیست، اما در دیدار رئیس‌جمهور ایران با مقامات ارمنستان، مواضع اصولی جمهوری اسلامی مطرح خواهد شد و از منافع ملی ایران دفاع خواهد شد.

مرز مشترک ایران و ارمنستان پلی برای همکاری در حوزه‌ انرژی و حمل‌ونقل

در آستانه سفر مسعود پزشکیان به ایروان، وزیر امور خارجه آینده روابط دو کشور را بسیار روشن می‌داند و همکاری ایران و ارمنستان در حوزه اقتصادی را نمودی از روابط «برد - برد» توصیف می‌کند و یک کارشناس مسائل منطقه می‌گوید که این سفر می‌تواند برای تعیین جایگاه ایران در آینده این منطقه و قفقاز بسیار مفید باشد.

گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس؛ این سفر نه تنها یک «ملاقات دیپلماتیک»، بلکه تأکیدی بر تعهد مشترک برای گشودن افق‌های جدید در روابط ماست. این جمله‌ای بود که وزیر امور خارجه سیدعباس عراقچی در آستانه نخستین سفر رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان به ارمنستان عنوان کرد.او که ۱۵ مردادماه در یک برنامه تلویزیونی از سفر رئیس‌جمهور به ایروان خبر داد، همکاری ایران و ارمنستان در حوزه اقتصادی را نمایانگر روابط «برد - برد» توصیف کرد و در یادداشتی در این باره در آرمن پرس نوشت: اینکه ایران حتی در شرایط تحریم‌های ناعادلانه و یکجانبه، یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری ارمنستان باقی مانده است، گواهی است بر اعتماد متقابل بین دو کشور.۲۹ تیرماه نخست‌وزیر ارمنستان نیکول پاشینیان در گفت‌وگوی تلفنی با همتای ایرانی گفت که «بی‌صبرانه منتظر سفر جنابعالی به ارمنستان هستیم، تا از نزدیک درباره راهکارهای ارتقای همکاری و تعاملات دو کشور با یکدیگر دیدار و گفت‌وگو کنیم.»عراقچی با بیان اینکه اقتصادهای مکمل ایران و ارمنستان فرصت‌های بیشماری برای رشد و توسعه فراهم می‌کند که می‌تواند رفاه دو ملت را به همراه داشته باشد، بیان کرد: به‌عنوان هم‌پیمانان ذاتی، مرز مشترک ما تنها یک واقعیت جغرافیایی نیست، بلکه پلی برای همکاری در حوزه‌های انرژی، حمل‌ونقل، روابط انسانی و امنیت منطقه‌ای است.

* راهبرد ایران در تقویت روابط با همسایگان

در همین ارتباط محسن پاک‌آیین کارشناس ارشد مسائل منطقه قفقاز و سفیر پیشین ایران در باکو در گفت‌وگو با خبرنگار گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس، درباره سفر مسعود پزشکیان با بیان اینکه سفر رئیس‌جمهور به ارمنستان و بلاروس خیلی قبل‌تر از نشست واشنگتن طراحی و برنامه ریزی شده بود و نباید این سفر را واکنشی به نشست واشنگتن تلقی کرد، یادآور شد: البته تقارن آن با نشست واشنگتن قطعا این موضوع را هم در دستورکار برای بحث با مقامات ارمنستان قرار خواهد داد.وی افزود: هدف اصلی سفر در چارچوب راهبرد مؤثر ایران در سیاست خارجی مبنی بر تقویت روابط با همسایگان است و ارمنستان که یکی از همسایگان نزدیک و خوب ایران است، به صورت طبیعی در این چرخه، تقویت روابط با این کشور برای ما حائز اهمیت است. مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور اخیراً در اظهاراتی عنوان کرده بود: «اولویت سیاست خارجی ما باید ابتدا گسترش ارتباط با همسایگان و سپس تقویت ارتباط با سایر شرکای راهبردی از جمله روسیه و چین باشد.» پاک‌آیین همچنین ادامه داد: در بخش اقتصادی که یکی از مهمترین بخش‌های ما و ارمنستان است، حوزه‌های تجارت، ترانزیت، اقدامات فنی و مهندسی، تبادل برق، گردشگری و کشاورزی از محورهای اصلی مذاکرات خواهد بود و حتما اسنادی هم در این رابطه امضا خواهد شد، به خصوص با توجه به اینکه ارمنستان به دنبال ساخت و ساز و عریض کردن جاده‌هاست و ما در حال اجرای پروژه‌هایی در این کشور هستیم که این موضوع و تقویت همکاری‌های تجاری حائز اهمیت است.

* فرصت‌ها و تهدیدات توافقنامه صلح

سفیر پیشین ایران در باکو با ذکر این نکته که در بعد امنیتی به هر میزان که قفقاز امن بماند برای همکاری‌های اقتصادی کشورهای این منطقه و همسایگان قفقاز بسیار حائز اهمیت است، خاطرنشان کرد: در قفقاز بعد از جنگ قره‌باغ گفتمان صلح حاکم شده و در دوره‌ای که گفتمان صلح حاکم می‌شود، یافتن فرصت‌های متعدد برای همکاری اهمیت می‌یابد. بسیاری از فرصت‌هایی که در زمان جنگ می‌توانست ایجاد شود را می‌توانیم در این سفر آنها را ارزیابی کرده و برنامه‌ریزی درازمدتی برای همکاری با ارمنستان داشته باشیم.وی در این ارتباط به نشست اخیر در واشنگتن و پاراف توافقنامه صلح بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان اشاره کرد و افزود: در خصوص نشست واشنگتن و توافقاتی که انجام شد هم تهدیدهایی وجود دارد و هم فرصت‌هایی که باید با هم ببینیم. چنانچه ارمنستان و آذربایجان به این توافق پایبند باشند و مسیرهای مواصلاتی یکدیگر را در چارچوب احترام به تمامیت ارضی یکدیگر باز کنند، فرصت‌های بسیار خوبی در حوزه حمل و نقل ایجاد خواهد شد. گذشته از اینکه آذربایجان به نخجوان متصل بشود، ارمنستان هم از مسیر‌های شرق و غرب به ایران متصل می‌شود و این اهمیت مسیر ایران را مضاعف می‌کند.پاک‌آیین افزود: در عین حال فرصت‌هایی را برای دو کشور در زمینه حمل و نقل و تجارت ایجاد خواهد کرد که می‌تواند باعث پیشرفت دو کشور شود و در عین حال امنیت را به دلیل همکای‌هایی که بین دو کشور قرار است، صورت بگیرد در منطقه نهادینه می‌کند.

* کنسرسیوم ایران، ارمنستان و آذربایجان

این کارشناس ارشد مسائل قفقاز با بیان اینکه تهدید و نگرانی ما این است که شرکت‌های آمریکایی قرار است در چارچوب توافقات واشنگتن برای احداث خط‌آهن زنگزور یا جاده شوسه در این منطقه به ارمنستان بیایند، یادآور شد: به نظر ما این اقدامات در دورن منطقه هم می‌تواند صورت بگیرد. شرکت‌های ایرانی در حال فعالیت در حوزه ساخت و ساز هستند و می‌توانند این کار را به راحتی انجام بدهند و این مسیر ۳۰ کیلومتری را بسازند. حتی شنیدم شرکت‌های آذربایجانی هم اعلام آمادگی کردند و نیازی نیست که شرکت‌های فرامنطقه‌ای بیایند.به گفته پاک‌آیین اگر شرکت‌های ایرانی وارد شوند، هم به لحاظ اقتصادی و هم سرعت و امنیت برای ارمنستان مفیدتر خواهد بود و حتی می‌توانیم کنسرسیومی از ایران، ارمنستان و آذربایجان داشته باشیم و در نظارت بر اجرای مسیر مشارکت کنیم. در صورتی که طرفین بخوانند راه‌های مواصلاتی خود را باز کنند.وی خاطرنشان کرد: در این مقطع که گفتمان صلح در قفقاز غالب شده سفر رئیس‌جمهور به ارمنستان بسیار می‌تواند برای تعیین جایگاه ایران در آینده این منطقه و قفقاز بسیار مفید باشد و می‌توانیم فرصت‌های بسیاری را برای خودمان تعریف کنیم.

* از تماس‌های تلفنی تا اعزام معاون وزیر خارجه ارمنستان به تهران

پس از توافقنامه صلح بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان، مقامات ارمنستانی با مقامات ایران تماس گرفتند، نیکول پاشینیان نخست‌وزیر ارمنستان با مسعود پزشکیان تلفنی گفت‌وگو کرد و آرارات میرزویان وزیر خارجه ارمنستان هم با همتای ایرانی سیدعباس عراقچی تماس تلفنی برقرار کرد.عراقچی در گفت‌وگوی تلفنی همتای ارمنستانی ضمن استقبال از برقراری صلح بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان و با اشاره به ملاحظات ایران در خصوص مسیرهای ارتباطی و رفع انسداد شبکه‌های مواصلاتی، تأکید کرد که این مسیر نباید موجب تغییر ژئوپلیتیک منطقه یا قطع دسترسی ایران به سایر مسیرهای مواصلاتی شود. عراقچی همچنین پنجشنبه شب ۲۳ مردادماه در گفت‌وگویی تلویزیونی بیان کرد: چیزی که ارمنستان الان به ما می‌گوید این است که همه خط قرمزهای ایران را رعایت کرده و می‌کنیم، این است که فقط یک شرکت خصوصی مهندسی آمریکایی است و هیچ نیروی آمریکایی آن را همراهی نمی‌کند. به ما اطمینان دادند، البته ما مراقبت خود را داشته و تحت رصد داریم. وی همچنین گفت:‌ «احساس می‌کنم دست‌هایی در کار است که مدت‌هاست می‌خواهند روابط ما با آذربایجان را تخریب کنند و الان هم به دنبال تخریب روابط ما با ارمنستان هستند.»علاوه بر این واهان گوستانیان معاون وزیر خارجه ارمنستان نیز به تهران سفر و ضمن دیدار با عراقچی، با علی‌اکبر ولایتی مشاور مقام معظم رهبری و سیدکمال خرازی رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ملاقات کرد.

پیش از این هم سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه فروردین سال‌جاری سفری به ارمنستان داشت. او عصر دوشنبه چهارم فروردین‌ماه در نخستین مقصد سفر خارجی‌اش در سال ۱۴۰۴ و البته نخستین سفر به ارمنستان پس از تصدی وزارت امور خارجه و در پاسخ به دعوت آرارات میرزویان همتای ارمنستانی به ایروان رفت و با مقامات ارشد این کشور از جمله نیکول پاشینیان نخست‌وزیر و همچنین همتای ارمنستانی دیدار و گفت‌وگو کرد. عراقچی در دیدار با همتای ارمنستانی با اشاره به اهمیت راهبردی صلح و ثبات در منطقه قفقاز جنوبی برای ایران و کل منطقه، موضع اصولی ایران مبنی بر ضرورت احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشورها و جلوگیری از تغییرات ژئوپلیتیک و نیز استفاده از دیپلماسی برای حل و فصل اختلافات را یادآور شد و گفت: ایران از امضای موافقتنامه صلح بین جمهوری ارمنستان و جمهوری آذربایجان حمایت می‌کند و دو کشور را ترغیب می‌کند که در امضای این سند مهم تسریع کنند.آرمن گریگوریان مشاور امنیت ملی ارمنستان اواخر اردیبهشت ماه در سفر به تهران در چهارمین مجمع گفت‌وگوی تهران حضور یافت. وی همچنین دیداری با عراقچی داشت.

وزیر امور خارجه ایران همچنین در یادداشتی که در آرمن پرس نوشته، از آمادگی ایران برای همکاری با ارمنستان برای نوشتن فصل جدیدی از دوستی دیرینه خواند که به گفته وی رفاه و امنیت بیشتری را برای دو ملت، منطقه و فراتر از آن به ارمغان خواهد آورد و می‌افزاید: آینده روابط ایران و ارمنستان بسیار روشن است و هیچ‌کس نمی‌تواند این مسیر را منحرف کند.به گزارش فارس، مسعود پزشکیان پیش از این هم به یک کشور دیگر حوزه قفقاز جنوبی سفر کرده بود. هشتم اردیبهشت‌ماه سالجاری او سفر رسمی یک روزه‌ای به باکو داشت و با همتای آذربایجانی الهام علی‌اف دیدار کرد. پزشکیان ۱۳ تیرماه سالجاری هم سفر دیگری به «خان کندی» جمهوری آذربایجان داشت، ولی این بار برای شرکت در هفدهمین نشست سازمان همکاری اقتصادی (اکو).

فرصت‌های اقتصادی ایران در قفقاز

جام جم-سفر به ارمنستان در چارچوب تقویت روابط همسایگی و ایجاد توازن در روابط با جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان انجام می‌شود. آقای دکتر پزشکیان پیش از این، در طول مدت ریاست جمهوری خود، به جمهوری آذربایجان سفر کرده‌اند و اکنون سفر به جمهوری ارمنستان نیز نشان‌دهنده این است که جمهوری اسلامی ایران قائل به ایجاد توازن در میان هم‌پیمانان خود در مناطق مختلف جهان، به‌ویژه در قفقاز است.

از سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران و ارمنستان دارای پیشینه تاریخی، تمدنی و فرهنگی بسیار غنی هستند و این اشتراکات می‌تواند پشتوانه مناسبی برای توسعه مناسبات سیاسی دو کشور باشد. ارمنی‌ها در ایران همواره به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی ایران وفادار بوده و در ارتقای ظرفیت‌های کشور مشارکت فعال داشته‌اند. در بزنگاه‌های مهم مانند جنگ تحمیلی، برای دفاع از ایران عزیز در صفوف مقدم حضور داشته، شهید داده و جمعیت قابل توجهی از طبقه ایثارگران را تشکیل داده‌اند. این سابقه تاریخی می‌تواند موجب توسعه و پیشرفت روابط دوجانبه شود.
از منظر اقتصادی نیز ایران و ارمنستان ظرفیت‌های بالایی برای همکاری در حوزه‌های تجارت، انرژی، حمل و نقل، کشاورزی، انتقال برق و گردشگری دارند. برخی از این ظرفیت‌ها هم‌اکنون در حال بهره‌برداری هستند و برخی دیگر نیازمند برنامه‌ریزی و طراحی برای استفاده بهینه‌اند. سفر آقای دکتر پزشکیان می‌تواند در چارچوب موافقت‌نامه‌ها و یادداشت تفاهم‌های مختلف، زمینه‌ساز توسعه این همکاری‌ها باشد.این سفر در مقطع فعلی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا پس از نزدیک به سه دهه جنگ و تنش میان ارمنستان و آذربایجان، دو کشور اکنون در مسیر صلح قرار گرفته‌اند. خوشبختانه اراده باکو و ایروان بر این است که بدون میانجی، اقدامات لازم برای توافق صلح را انجام دهند و باقیمانده اختلاف‌ها را از طریق مذاکره حل کنند تا بتوانند در سال ۲۰۲۶ موافقت‌نامه صلح را امضا کنند. نشست واشنگتن نیز بر تأکید بر برقراری صلح دائمی در قفقاز از سوی ارمنستان و آذربایجان تأکید کرده است.در این شرایط که گفتمان صلح غالب شده است، فرصت‌های زیادی برای همکاری ایجاد شده و باید از آنها هم در رابطه با ارمنستان و هم با آذربایجان استفاده کرد.
در نشست واشنگتن یکی از فرصت‌های مهم در حوزه مواصلاتی بود؛ در بند سه توافق میان آذربایجان و ارمنستان، طرفین با حفظ تمامیت ارضی یکدیگر، بر باز شدن مسیرهای مواصلاتی به صورت متقابل تأکید کردند. در صورتی که این مسیرها باز شوند، ارمنستان از شرق و غرب با ایران ارتباط برقرار کرده و آذربایجان نیز به نخجوان دسترسی خواهد یافت. باز شدن این مسیرها، علاوه‌بر فرصت‌های تجاری، موجب افزایش امنیت و حفظ مسیرها در قفقاز خواهد شد.
طرح تهدید محتمل نیز این است که شرکت‌های آمریکایی در ارمنستان و منطقه حضور یابند که با توجه به سابقه مداخله آمریکا، می‌تواند تهدید امنیتی برای قفقاز محسوب شود. رئیس‌جمهور در این زمینه با مقامات ارمنستان گفت‌وگو خواهند کرد و طرف ارمنی نیز قول داده در تعامل با کشورهای فرامنطقه‌ای، منافع جمهوری اسلامی ایران را لحاظ کند.سفر به بلاروس نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا این کشور از دوستان جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود و با آن روابط راهبردی دارد. مناسبات دو کشور در حوزه‌های اقتصادی، تجارت و حمل و نقل، به‌ویژه مسیرهای دریایی، می‌تواند دسترسی ایران به اروپا را تسهیل و گسترش دهد و بلاروس را از طریق ایران به آب‌های گرم خلیج‌فارس متصل کند.
این سفر همچنین با توجه به اشتراکات ایران و بلاروس در مقابله با یکجانبه‌گرایی آمریکا و حضور هر دو کشور در اتحادیه‌های منطقه‌ای، فرصت‌های مناسبی برای توسعه روابط دوجانبه و چندجانبه فراهم می‌آورد و می‌تواند به تجربه روابط پردامنه و پایدار منجر شود.

تسلط خود را در منطقه قفقاز از دست نمی‌دهیم/ پای آمریکا نباید به منطقه باز شود

باشگاه خبرنگاران جوان؛ فاطمه تورانلو ـ محسن پاک آئین سفیر پیشین ایران در آذربایجان در گفت و گوی مشروح با باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به کریدور زنگزور بیان کرد: در ابتدا باید عرض کنم که کریدور زنگزور، همان مسیری است که نخجوان را به بخش مرکزی جمهوری آذربایجان متصل می‌کند. این مسیر در تمامیت ارضی ارمنستان قرار دارد. اما آذربایجان تمایل دارد که این مسیر خارج از تمامیت ارضی ارمنستان، به صورت یک راه آزاد برای همه کشور‌ها باشد و حاکمیت ملی ارمنستان بر آن لغو شود. ارمنستان این موضوع را نپذیرفته و سرانجام پس از مذاکراتی که در مهرماه ۱۴۰۱ انجام شد، طرفین در پراگ تصمیم گرفتند که تمامیت ارضی یکدیگر را به رسمیت بشناسند. پس از وقوع این اتفاق، قره‌باغ آزاد شد و در تمامیت ارضی آذربایجان باقی ماند و زنگزور نیز در تمامیت ارضی ارمنستان حفظ گردید.

حضور آمریکا در این منطقه را مغایر با امنیت قفقاز می‌دانیم

وی ادامه داد: اکنون، در نشست اخیر، اعلامیه‌ای تنظیم شد که بیشتر منافع ارمنستان را تأمین کند. رویکرد ارمنستان به این صورت بود که اگر قرار است مسیر زنگزور باز شود، باید طی یک اقدام متقابل، آذربایجان نیز مسیر ارمنستان به ایران را از غرب و شرق باز نماید. در اعلامیه نشست واشنگتن بر این مسئله تصریح شده است؛ یعنی هم تمامیت ارضی و حاکمیت ملی ارمنستان مورد تأیید قرار گرفته و هم ذکر شده که در اجرای عمل متقابل، هر دو طرف راه‌های مواصلاتی یکدیگر را باز کنند. اینکه آذربایجان پس از این نشست تا چه حد به این تعهد عمل خواهد کرد، یعنی به این بند از اعلامیه واشنگتن پایبند خواهد بود، موضوعی است که باید منتظر ماند و دید چه اتفاقی رخ خواهد داد. اما اگر آذربایجان به این تعهد عمل کند و این اقدام انجام شود، دستیابی ارمنستان به خارج از مرز‌ها و به سمت ایران، بسیار بهبود می‌یابد و در واقع ارمنستان از این حصر ژئوپلیتیکی خارج می‌شود. البته همان‌طور که عرض کردم، آذربایجان تاکنون موافقت نکرده و باید دید که در روز‌های آینده چه موضعی اتخاذ خواهد کرد.

پاک آئین افزود: نکته‌ای که از نظر ما مورد نگرانی است، این است که آمریکا اعلام کرده قصد دارد شرکت‌های خصوصی خود را اعزام کند تا در ارمنستان، از جمله در مسیر زنگزور، فعالیت داشته باشند و این مسیر را، چه در بخش راه‌آهن و چه در بخش جاده‌ای، احداث کنند. ما حضور آمریکا در این منطقه را مغایر با امنیت قفقاز می‌دانیم و معتقدیم که کشور‌های قفقاز، به خصوص ارمنستان و آذربایجان، اگر قصد دارند این خطوط مواصلاتی دارای امنیت بوده و به صورت امن مورد استفاده قرار گیرد، نباید پای کشور‌های فرامنطقه‌ای، از جمله آمریکا، را به این منطقه باز کنند.

ایران نمی‌تواند نسبت به ناامن شدن مرز خود با ارمنستان بی‌تفاوت باشد

وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران نیز اگرچه تمامیت ارضی ارمنستان را به رسمیت می‌شناسد و زنگزور را در قلمرو این کشور می‌داند، اما زنگزور مرز مشترک با ایران نیز هست؛ لذا ایران نمی‌تواند نسبت به ناامن شدن مرز خود با ارمنستان بی‌تفاوت باشد. بنا بر این، ما قویاً مخالف حضور آمریکا و شرکت‌های این کشور در منطقه زنگزور هستیم و مراتب نگرانی خود را به دولت ارمنستان اعلام کرده‌ایم. آقای پزشکیان طی یک تماس تلفنی با آقای پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، گفت‌و‌گو کرد و نخست‌وزیر ارمنستان قول داد که در هر شرایطی، منافع جمهوری اسلامی ایران قطعاً حفظ خواهد شد. از طرفی، معاون وزیر خارجه ارمنستان نیز به ایران آمد و در این رابطه گفت‌و‌گو با ایشان انجام شد که این گفت‌و‌گو‌ها نیز ادامه خواهد داشت. ما قویاً اعتقاد داریم که حضور آمریکا در این منطقه با هدف انزوای روسیه، موجب خواهد شد که رقابت این دو قدرت در منطقه قفقاز، مناقشه دیگری را دامن بزند و ناامنی مجدداً به این منطقه بازگردد؛ لذا قویاً با حضور آمریکایی‌ها در اینجا مخالف هستیم.

پاک آئین درباره احتمال حضور ناتو بیان کرد: ناتو برنامه‌ای برای ورود به اینجا ندارد. در برنامه‌ها و دستور کار ناتو، قفقاز دارای اولویت نیست. ناتو یک سازمان نظامی است و برای باز کردن یک مسیر ۳۵ کیلومتری به این منطقه نخواهد آمد. ضمن اینکه میان خود اعضای ناتو بر سر مسائل مختلف اختلاف نظر وجود دارد و اکنون نیز در باتلاق اوکراین گرفتار شده‌اند. احتمال اینکه ناتو بخواهد به این منطقه بیاید، تقریباً صفر است.

می‌خواهند قفقاز را به محل رقابت آمریکا و روسیه تبدیل کنند

سفیر پیشین کشورمان با اشاره به واکنش ایران نیز بیان کرد: واکنش ما به طور طبیعی، اعلام مواضعی بود که از سوی آقای پزشکیان، آقای عراقچی و سخنگوی وزارت امور خارجه صورت گرفت. ما در عین حال که اعلام کردیم از باز شدن خطوط مواصلاتی و توسعه همکاری‌های اقتصادی میان کشور‌های منطقه، از جمله آذربایجان و ارمنستان، حمایت می‌کنیم، اما مخالفت قوی خود را با حضور آمریکایی‌ها نیز اعلام کردیم. در همین راستا، رایزنی‌های خود را با ارمنستان آغاز کرده‌ایم که احتمالاً با روسیه و آذربایجان نیز ادامه خواهد یافت. ما سعی می‌کنیم از توانمندی دیپلماسی خود استفاده کرده و این دو کشور، به خصوص ارمنستان را که متولی این امر است، متقاعد کنیم که از حضور شرکت‌های خارجی، به ویژه آمریکایی، در این منطقه جلوگیری نماید.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه پیش‌بینی می‌شود اختلافات آذربایجان و ارمنستان برای بازگشایی این مسیر به زودی حل نشود، آذربایجان برای دستیابی سریع‌تر به نخجوان، با موافقت ایران در حال احداث یک مسیر راه‌آهن از خاک ایران به نخجوان است. بخشی از این پروژه به اتمام رسیده و سرعت کار نیز مطلوب است و احتمالاً تا یک سال دیگر تکمیل خواهد شد. این مسیر از مناطق آزاد شده آذربایجان و از منطقه آغبند، با یک پل به آن سوی رود ارس، یعنی به خاک ایران، متصل می‌شود. سپس از مسیر ریلی ایران ادامه یافته و به منطقه‌ای به نام کلاله می‌رسد و از آنجا با پل دیگری به نخجوان متصل می‌گردد. به این ترتیب، آذربایجان ضمن استفاده از جاده ایران، یک خط ریلی نیز به موازات آن احداث خواهد کرد. به نظر ما این مسیر به آذربایجان کمک می‌کند تا سریع‌تر به نخجوان دسترسی یابد.

پاک آئین خاطر نشان کرد: پای ایران از آن منطقه قطع نمی‌شود؛ ما در آنجا تسلط داریم. هدف اصلی آمریکایی‌ها از حضور در این منطقه، نفوذ در قفقاز برای انزوای روسیه است. آنها می‌خواهند قفقاز را به محل رقابت آمریکا و روسیه تبدیل کنند و به تدریج با جذب ارمنستان و آذربایجان، که اکنون روابط خوبی با روسیه ندارند، در این منطقه نفوذ خود را گسترش دهند. این هدف اصلی آنها در چارچوب رقابت‌هایشان با روسیه است. در عین حال، اگر آنها حتی در قالب شرکت‌های فنی-مهندسی در کنار مرز ما مستقر شوند، این نگرانی وجود دارد که این شرکت‌ها اهداف دیگری، از جمله اهداف اطلاعاتی و امنیتی، داشته باشند و امنیت ایران را تهدید کنند. ما در این مورد بسیار جدی هستیم و ان‌شاءالله اجازه نخواهیم داد چنین اتفاقی رخ دهد.

Iran and Recent Developments in the Caucasus

By-Mohsen Pakaein

US presence in Caucasus aimed at isolating Russia

Recent developments in the South Caucasus have once again highlighted Iran’s geopolitical position in this sensitive region. The announcement of a new agreement between the Republic of Azerbaijan and Armenia, reached at a meeting in the United States, could have profound implications for the region’s security, economy, and political equations. From Tehran’s perspective, the decleration, which was published in the form of a seven-point articles, offers both opportunities to strengthen regional cooperation and serious threats, especially if the United States enters into its implementation.

The recent meeting, which was attended by senior officials from Armenia and Azerbaijan on American soil, resulted in the issuance of a statement in which the parties pledged to open communication routes between the two countries, respecting each other’s territorial integrity and based on the principle of reciprocity.

This part of the statement, which is opportunistic and refers to Baku and Yerevan’s commitment to respect each other’s territorial integrity and to open communication routes on a reciprocal basis, means that not only the “Syunik” route will be activated for Azerbaijan’s access, but also Armenia’s communication routes to Iran through Nakhchivan and from eastern Armenia. If these routes become operational, they could open a new chapter in regional cooperation; that benefits Iran, Armenia, and Azerbaijan.

From Tehran’s perspective, the full implementation of these clauses could lead to the opening of new trade and transit routes and pave the way for increased economic and political cooperation between Iran, Armenia, and Azerbaijan. In such circumstances, the Caucasus region could witness a new impetus in trilateral and even multilateral interactions.

However, achieving this goal will not be easy. The Republic of Azerbaijan has so far announced its opposition to the opening of Armenia's routes to Iran and has focused its main will on the exploitation of the Zangezur route. This difference in views could make the practical implementation of the agreement difficult.

One of Tehran's most important concerns regarding this agreement is the presence of American companies in the implementation of construction projects related to these routes. Iran believes that there is no need for American companies to participate in the construction of the Zangezur road or other related infrastructure. According to Iranian experts, Washington's goal in entering this region is to pressure Russia and disrupt Iran's interests, rather than economic development.

From Tehran's perspective, such a presence would be a serious threat to the security of the Caucasus and could face reciprocal reactions from Iran and Russia. These reactions may even disrupt the process of completing the transportation routes and fuel new tensions.

After all, the Islamic Republic of Iran has officially announced its firm opposition to the presence of the United States in this region to the Armenian authorities. The recent visit of a senior official of the Armenian Foreign Ministry to Tehran and the telephone conversation between the Iranian President and the Armenian Prime Minister are part of Iran’s diplomatic efforts in this regard, and according to Iranian officials, these positions are also to be raised in future talks with the Republic of Azerbaijan and Russia.

Tehran believes that regional companies, including Armenian, Iranian, and Azerbaijani, are capable of implementing the desired development projects on their own, and there is no need for the intervention of trans-regional parties, especially the United States.

It is important to note that Iran wants complete peace in the Caucasus and supports the reopening of communication routes, but it considers this measure useful only when it leads to strengthening economic and security cooperation between the countries of the region, and not to providing a platform for the presence and influence of foreign powers. From Tehran’s perspective, the opening of routes must be accompanied by the preservation of the sovereignty and interests of all parties, especially Iran.

What is certain is that Iran, due to its special geopolitical position and control over the common borders with Armenia, has a high capacity to influence the course of developments. However, Tehran prefers to convince regional parties through diplomatic dialogues to prevent the entry of disruptive actors.

Accordingly, one of the strengths of Iran's policy in this case is maintaining balanced relations with both Azerbaijan and Armenia. According to what the diplomatic establishment has announced, economic and political cooperation with both sides continues and regular consultations are held at various levels. However, Iran emphasizes that the main responsibility for implementing the agreement lies with Baku and Yerevan, and Tehran plays a supporting and mediating role in this regard.

In summary, it can be said that the recent agreement between the Republic of Azerbaijan and Armenia, if fully implemented, can pave the way for positive developments in the Caucasus and increase economic and political interactions in the region. However, the presence and interference of the United States in this process is a serious threat to the security and stability of the region. Iran, using its diplomatic capabilities and balanced relations with the parties, is trying to prevent the presence of extra-regional actors by supporting the opening of communication routes and directing the peace and cooperation process in the Caucasus in the interests of the countries of the region.

مصلحت ارمنستان و آذربایجان در پی توافق با یکدیگر چیست؟

دیپلمات پیشین ایران گفت: مصلحت ارمنستان و آذربایجان است که اگر می‌خواهند مسیر زنگزور به شکلی امن باز باشد و امنیتش حفظ شود، دنبال کشورهای فرامنطقه‌ای برای ورود به این گذرگاه نباشند.

«محسن پاک‌آیین» در گفت‌وگو با ایسنا گفت: گذرگاه زنگزور یک مسیر حدود ۳۲ کیلومتری است و در تمامیت ارضی ارمنستان و در مرز ایران قرار دارد. این گذرگاه قرار است در کنار ارس با ایجاد یک جاده شوسه و خط آهن ریلی در ارمنستان احداث شود تا آذربایجان به نخجوان متصل شود. اینکه این گذرگاه با چه شرایطی و چطور باز شود به مذاکرات ارمنستان و آذربایجان بستگی دارد که فعلا به دلیل مشکلات بر سر توافق به نظر نمی‌رسد به سرعت این توافق حاصل شود و گذرگاه گشایش یابد.

آمریکا می‌خواهد مذاکرات صلح بین آذربایجان و ارمنستان را به نفع خود مصادره کند

وی درباره دخالت آمریکا در این توافق تصریح کرد: در واقع آمریکایی‌ها سعی دارند مذاکرات صلحی که بین آذربایجان و ارمنستان از سال ۱۴۰۱ شروع شده که به آزادی قره‌باغ منجر شد را به نفع خود مصادره کنند. آقای ترامپ که با ژست صلح‌طلبانه وارد انتخابات شد و وقتی رئیس‌جمهور شد، اعلام کرد، مرد صلح است و برخلاف بایدن به دنبال خاتمه دادن جنگ است، امروز دستش به خون مردم غزه، سوریه و لبنان آغشته است. او موفق نشد جنگ اوکراین را خاتمه دهد و به دیپلماسی با ایران هم خیانت کرد و در میان مذاکرات، رژیم صهیونیستی را تحریک کرد که به ایران حمله کند و خودش هم به او کمک کرد. ترامپ امروز از خودش یک چهره‌ جنگ افروزانه باقی گذاشته و سعی دارد الان این چهره را ترمیم کند، از این رو وارد موضوع زنگزور شد.

این دیپلمات پیشین کشورمان با تاکید بر اینکه «سندی که میان ارمنستان و آذربایجان امضا شد، یک سند حقوقی و لازم‌الاجرا نیست و مفاد مورد اختلاف دو کشور در آن نیامده است» گفت: این سند یک بیانیه کلی است که نشان دهنده علاقه دو کشور به ادامه مذاکرات صلح است که تلاش دارند تمامیت ارضی و حاکمیت ملی یکدیگر را به رسمیت بشناسند.

وی ادامه داد: در جلسه ارمنستان و آذربایجان در کاخ سفید، نام گذرگاه را «ترامپ» اعلام کردند اما این دو کشور در جایگاهی نیستند که اسامی تاریخی مکان‌ها را عوض کنند، اقدامی غلط است و از سوی هیچ کشوری پذیرفته نیست. علاوه بر این، با وجود اینکه این موضوع در توافق نیامده اما ترامپ در سخنرانی اش اعلام کرده که شرکت‌های آمریکایی را برای ساخت جاده ریلی و شوسه به این منطقه می‌فرستد که این هم یک اقدام غلط است.

ایران عوامل بیگانه را در کنار مرزهای خودش نمی‌پذیرد

پاک‌آیین با تاکید بر اینکه «ایران عوامل بیگانه را در کنار مرزهای خودش نمی‌پذیرد»، اظهار کرد: درست است زنگزور موضوع تمامیت ارضی ارمنستان است، اما در مرز ایران است و ایران اجازه نمی‌هد آمریکا که به دنبال ناامنی در قفقاز است یا تقابل با روسیه را پیگیری می‌کند و با ایران مشکل دارد در این منطقه مستقر شود. از این رو ایران با حضور آمریکا چه در سطح دولت چه شرکت‌هایش مخالف است و این مساله را به دولت ارمنستان هم اطلاع داده است.

وی گفت: البته موضوع ساخت جاده آن طور که ترامپ گفته، سهل الوصول نیست، چون هنوز ارمنستان با باز کردن این کریدور با آذربایجان به نتیجه نرسیده است، به هرحال ارمنستان هم مطالباتی دارد تا راه‌های این کشور به آذربایجان و نخجوان باز شود، در عین حال اگر آمریکا بخواهد به این منطقه ورود کند با واکنش جدی ایران و روسیه مواجه می‌شود و به مصلحت ارمنستان و آذربایجان است که اگر می‌خواهند این مسیر باز باشد و امنیتش حفظ شود، دنبال کشورهای فرامنطقه‌ای برای ورود به این گذرگاه نباشند.

سفیر پیشین ایران در آذربایجان با تاکید بر اینکه «ایران با هر دو کشور ارمنستان و آذربایجان روابط خوبی دارد و اگر لازم باشد این گذرگاه در مقطعی ساخته شود شرکت‌های فنی مهندسی ایرانی می‌توانند آن را احداث کنند» گفت: تا جایی که اطلاع دارم آذربایجان هم برای ساخت این جاده ریلی در صورت توافق جامع با ارمنستان اعلام آمادگی کرده است. به هر حال ایران هرگونه دخالت کشورهای فرامنطقه‌ای را در این مسیر نمی‌پذیرد.

هدف آمریکا از ورود به قفقاز جنوبی خیرخواهانه نیست

این کارشناس مسائل بین الملل و منطقه درباره موضع روسیه نسبت به این توافق اظهار کرد: روسیه اتفاقا بیانیه بسیار محکمی داد و اعتراضش را به حضور آمریکا در منطقه اعلام کرد. چینی‌ها هم از دخالت غربی‌ها و آمریکا در این منطقه ابراز نگرانی کردند. اگر چه آذربایجان و ارمنستان در واشنگتن اعلام موضع نکردند اما قبل از این ارمنستان اعلام کرده بود که تمامیت ارضی خود را در اختیار کشوری قرار نمی‌دهد. در این میان ایران معتقد است که مرزهایش باید امن بمانند و دو کشور ارمنستان و آذربایجان هم این اعتقاد را دارند، از این رو مساله ما امنیت ملی است. ما می‌دانیم هدف آمریکا از ورود به این توافق و منطقه خیرخواهانه نیست و قصد دارد برای روسیه و ایران به این منطقه بیاید.

وی درباره اجرای احتمالی این توافق تصریح کرد: به نظرم احداث گذرگاه با توجه به اختلافات بین آذربایجان و ارمنستان سریع اتفاق نخواهد افتاد. ارمنستان علاقه‌مند است راه‌های این کشور به ایران باز شود، اما آذربایجان روی این مساله موضع دارد. در زمانی که تصمیم جدی در رابطه با احداث گذرگاه گرفته شود، مسئولان ایران در حوزه‌های مربوطه اقدام لازم را انجام می‌دهند. در عین حال با کشورهای منطقه در حال رایزنی در این مورد هستیم و نظر خود را در ارتباط با این گذرگاه مبنی بر اینکه نباید کشورهای فرامنطقه‌ای در آن حضور داشته باشند را مطرح کردیم.

این دیپلمات پیشین کشورمان بیانیه وزارت خارجه درباره توافق ارمنستان و آذربایجان در کاخ سفید را مثبت دانست و گفت: این بیانیه با رعایت همه جوانب بود و تاکید بر سیاست همسایگی و تقویت روابط داشت و رایزنی ایران با آذربایجان و ارمنستان در آن قید شده و گویای مخالفت جدی ایران با حضور کشورهای فرامنطقه‌ای در منطقه قفقاز جنوبی بود.

مصادره صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان؛ پشت‌پرده طرح ترامپ درباره زنگزور

مصادره صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان؛ پشت‌پرده طرح ترامپ درباره زنگزور

سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان گفت که دونالد ترامپ توافق صلح جمهوری آذربایجان و ارمنستان را در راستای منافع خود مصادره کرده است.

خبرگزاری میزان -

نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان و الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، روز جمعه گذشته پس از حدود ۴ دهه درگیری در قره باغ، در حضور ترامپ در واشنگتن این توافقنامه صلح را امضا کردند.

علی‌اف، گفت: ما امروز در حال برقراری صلح در قفقاز جنوبی هستیم و یک تاریخ جدید بزرگ را می‌نویسیم.

پاشینیان، نیز بیان کرد: این توافقنامه نشان دهنده گشایش فصلی از صلح است؛ ما پایه‌های داستانی بهتر از آنچه در گذشته داشتیم را بنا می‌نهیم.

ارمنستان و جمهوری آذربایجان توافق کردند که یک کریدور ترانزیتی بزرگ ایجاد کنند که «مسیر ترامپ برای صلح» نامگذاری خواهد شد.

این کریدور ادعایی، سرزمین اصلی جمهوری آذربایجان و منطقه نخجوان آن را که از طریق خاک ارمنستان با ترکیه هم‌مرز است، به هم متصل خواهد کرد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه درباره کریدور موسوم به زنگزور، گفت: ما در تماس نزدیک با کشور‌های همسایه در منطقه قفقاز جنوبی بوده و هستیم و با جمهوری آذربایجان و ارمنستان رابطه خوبی داریم.

سخنگوی وزارت امور خارجه با بیان اینکه انتظار داریم و رویه بر این بوده که درباره تحولاتی که مستقیم یا غیرمستقیم بر منافع ایران تاثیر می‌گذارد، در تماس باشیم، درباره توافق صلح اظهار کرد: اصل موضوع توافق صلح جدید نیست و ما طرفین را به چنین توافقی تشویق کردیم؛ امروز و فردا هم رایزنی‌های سطح بالایی با مقام‌های ارمنستانی خواهیم داشت.

در همین رابطه محسن پاک‌آیین، سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان و کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌و‌گو با میزان ضمن تشریح پشت پرده‌های این طرح آمریکایی، به مواضع قاطع ایران در این زمینه پرداخت.

پشت پرده طرح آمریکا درباره زنگزور

پاک‌آیین، با اشاره به اینکه پشت‎‌پرده‌های این طرح را در چند وجه می‌توانیم بیان کنیم، گفت: از طرف آمریکا ترمیم چهره جنگ ‎افروز ترامپ به‎ عنوان یک فرد صلح ‎طلب در زمانی که به مراسم اعطای جایزه نوبل نزدیک می‌شویم، برای شخص ترامپ این موضوع بسیار اهمیت دارد.

وی بیان کرد: ترامپ با ژست صلح‌‎طلبی وارد ریاست‎‌جمهوری شد، اما نتوانست هیچ اقدامی در جهت برقراری صلح در جهان انجام دهد، بلکه در مناطقی آتش‌‎افروزی بیشتر شد؛ ترامپ شریک نسل‌‎کشی رژیم صهیونیستی در غزه، کرانه باختری، سوریه و لبنان است، موفق نشد جنگ اوکراین را پایان دهد و حتی به دنبال ادامه فروش سلاح به اوکراین است.

سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان عنوان کرد: در ارتباط با ایران هم ترامپ در میان مذاکرات تهران و واشنگتن، رژیم صهیونیستی را تحریک به حمله کرد و خودش هم برای نجات این رژیم به ایران تجاوز کرد.

کارشناس مسائل بین‎‌الملل با اشاره به اینکه کارنامه چند ماهه ترامپ سرشار از جنگ‎ افروزی و خون‎ریزی است، ادامه داد: به هیچ وجه نمی‌توان به این فرد، صلح‎طلب گفت.

سوءاستفاده ترامپ از صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان

پاک‌آیین تصریح کرد: هدف اصلی بود که با دعوت از جمهوری آذربایجان و ارمنستان در واقع مصادره صلح صورت گیرد، چرا که صلح بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان در اجلاس سال ۱۴۰۱ در پراگ برقرار شده بود و دو طرف توافق کرده بودند که تمامیت ارضی یکدیگر را به رسمیت بشناسند که این هم موجب آزادی قره‎باغ شد و همچنین موجب این شد که زنگزور در تمامیت ارضی ارمنستان بماند.

وی افزود: لذا اینها در مسیر صلح قرار داشتند، اما اینکه ترامپ آنها را دعوت کرد و این قرارداد (توافق هم نبود بلکه یک بیانیه سیاسی و فاقد ارزش حقوقی بود) را اعلام کرد، در واقع مصادره صلح بود و این یکی از مواردی است که از اهداف پشت پرده ترامپ به‌شمار می‌رود.

فیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان گفت: جمهوری آذربایجان و ارمنستان با روسیه دچار سردی روابط شدند و سعی کردند با اقوامی در مخالفت با روسیه، امتیازی را به ترامپ بدهند.

اقدام غیرحقوقی رئیس‌جمهور آمریکا در اعلام مسیر ترامپ

کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به اقدام رئیس‌جمهور آمریکا درباره نامگذاری مسیر ترامپ، تاکید کرد: البته اینکه رئیس‌جمهور آمریکا اسم این طرح را مسیر ترامپ اعلام کرد یک حرکت کاملا غیرحقوقی و نادرست است و هیچ کشوری نمی‌تواند اسامی سنتی مناطق تمدنی و تاریخی را تغییر دهد.

پاک‌آیین، ادامه داد: این هم یک اقدام متملقانه از طرف جمهوری آذربایجان و ارمنستان بود که ارزش رئیس آنها را در میان مردم این دو کشور کاهش داد و حقارت آنها را مطرح کرد.

موضع قاطع ایران در مخالفت با طرح آمریکا درباره رنگزور

وی با اشاره به موضع قاطع ایران در برابر این طرح آمریکا در منطقه بیان کرد: ایران به‌طور قاطع با حضور کشور‌های فرامنطقه‌ای در کنار مرز‌های خود مخالف است؛ درست است که این منطقه در تمامیت ارضی ارمنستان قرار دارد، اما مرز ایران نیز است و ما اجازه نمی‌دهیم که کشور‌های فرامنطقه‌ای با اهداف خاصی که دارند، وارد این مرز شوند.

سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان ادامه داد: هدف آمریکا از حضور در این منطقه حتی به‌صورت اعزام شرکت‌های خصوصی، به دنبال بی‌ثبات‌سازی منطقه، انزوای روسیه و تهدید ایران است و ما این را نمی‌پذیریم و حتما واکنش مناسب را در صورت اجرایی شدن طرح انجام خواهیم داد.

باز شدن مسیر ادعایی آمریکا امری نیست که به ‎زودی محقق شود

کارشناس مسائل منطقه با اشاره به اینکه باز شدن این مسیر امری نیست که به‌زودی محقق شود، عنوان کرد: باید اختلاف‌های جمهوری آذربایجان و ارمنستان در رابطه با چگونگی باز شدن این راه حل‌وفصل شود.

وی با اشاره به اینکه این طرح، باید یک مسیر طولانی را طی کند، تاکید کرد: در این مدت ما قطعا رایزنی‌های سیاسی خود را با کشور‌های جمهوری آذربایجان، ارمنستان، روسیه و ترکیه ادامه خواهیم داد و خطرات حضور آمریکا را در این منطقه گوشزد خواهیم کرد و تلاش می‌کنیم که آنها را منصرف کنیم.

کارشناس مسائل منطقه با اشاره به اینکه البته این فقط یک پیشنهاد از طرف ترامپ بوده، تصریح کرد: ما باید با رایزنی‌هایی که می‌کنیم خطر‌های امنیتی این موضوع را گوشزد کنیم و جمهوری آذربایجان و ارمنستان را متقاعد کنیم که به دنبال اجرای این طرح نروند.

پاک‌آیین، درباره قابلیت پیگیری حقوقی این طرح گفت: در حال حاضر به آن مراحل نرسیده و حتی بیانیه‌ای که در واشنگتن صادر شده یک بیانیه حقوقی و الزام‌آور نیست، فعلا از مسیر سیاسی باید موضوع را دنبال بکنیم تا ببینیم که مراحل بعدی چگونه خواهد بود.

پشت‌پرده کریدور زنگزور و اهداف آمریکا در قفقاز جنوبی

|

محسن پاک آیین

باشگاه خبرنگاران پویا؛ سفیر اسبق ایران در جمهوری آذربایجان می‌گوید پشت توافق بر سر کریدور زنگزور، تلاشی پنهان برای تثبیت حضور آمریکا در مرزهای شمالی ایران جریان دارد؛ حضوری که به گفته او نه‌تنها امنیت منطقه را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند موازنه قدرت در قفقاز جنوبی را برهم بزند.

در چارچوب پرونده رسانه‌ای «غرب‌آسیای جدید» باشگاه خبرنگاران پویا، به بررسی توافق اخیر ارمنستان و جمهوری آذربایجان درباره کریدور زنگزور و پیامدهای ژئوپلیتیکی آن در قفقاز جنوبی می‌پردازیم.

پس از توافق اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان درباره کریدور «زنگزور»، بحث‌ها و تحلیل‌های فراوانی پیرامون پیامدهای ژئوپلیتیکی و امنیتی این پروژه در قفقاز جنوبی شکل گرفته است.

این کریدور که از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار است، می‌تواند معادلات قدرت در منطقه را تحت تأثیر قرار دهد. حضور و نقش‌آفرینی آمریکا در این پروژه نیز سؤالاتی درباره اهداف پشت‌پرده واشنگتن برانگیخته است.

در این خصوص خبرنگار باشگاه خبرنگاران پویا با دکتر محسن پاک‌آیین، سفیر اسبق ایران در جمهوری آذربایجان، به گفت‌وگو نشسته است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

ابعاد راهبردی توافق زنگزور

پویا: با توجه به توافق اخیر درباره کریدور زنگزور، این پروژه چه تأثیرات راهبردی می‌تواند بر توازن قدرت در قفقاز جنوبی داشته باشد؟

پاک‌آیین: این توافق دو بُعد مهم دارد؛ یکی مربوط به آینده صلح و ثبات در قفقاز جنوبی و دیگری درباره حضور آمریکایی‌ها در این مسیر است. بخش اول بیشتر به نفع ارمنستان تمام می‌شود، چراکه در بیانیه نهایی نشست آمده است که در چارچوب تمامیت ارضی و حاکمیت ملی، راه‌های مواصلاتی میان ارمنستان و آذربایجان باز شود.

این یعنی اگر قرار باشد آذربایجان مسیر زنگزور را باز کند، باید ارمنستان هم راه‌های ارتباطی خود را از شرق و غرب به سمت ایران باز نماید. این مطالبه همیشگی ارمنستان بوده است. اگر این بند اجرایی شود، مسیرهای مواصلاتی ارمنستان به ایران، خلیج فارس، دریای عمان و حتی دریای خزر باز خواهد شد که هم به نفع ارمنستان است و هم به صلح منطقه کمک می‌کند.

اما در بُعد دوم، آمریکایی‌ها با فرصت‌طلبی تلاش کرده‌اند «مصادره صلح» کنند. صلح بین ارمنستان و آذربایجان از سال 1401 آغاز شده و دو کشور تمامیت ارضی یکدیگر را به رسمیت شناخته‌اند.

اکنون آمریکا تلاش می‌کند با ورود شرکت‌های خود به زنگزور، حضور اقتصادی و حتی امنیتی‌اش را تثبیت کند. جمهوری اسلامی ایران با هرگونه حضور آمریکا در مرزهایش، چه به شکل مستقیم و چه از طریق شرکت‌های پوششی، مخالف است؛ زیرا چنین حضوری ناامنی ایجاد می‌کند و تهدیدی برای ایران و منطقه خواهد بود.

راهبرد ایران علیه «پروژه نفوذ» واشنگتن در قفقاز

پویا: ایران چگونه و از چه طریقی می‌تواند مانع نفوذ آمریکا در منطقه قفقاز شده و در عین حال تهدیدات کریدور زنگزور را به فرصت تبدیل کند؟

پاک‌آیین: جمهوری اسلامی ایران در گام نخست از مسیر دیپلماتیک عمل می‌کند. رایزنی‌های مستمر با مقامات ارمنستان و دیگر کشورهای منطقه ادامه دارد تا با روش‌های مسالمت‌آمیز و منطقی، خطرات و تبعات حضور آمریکا برای همه طرف‌ها روشن شود.

ایران معتقد است با همراهی ارمنستان، آذربایجان، روسیه و ترکیه می‌توان مانع نفوذ و نظامی‌سازی این مسیر شد. ایران باید دیپلماسی فعال‌تری را دنبال کند و اهداف واقعی آمریکا، که عمدتاً امنیتی و ضدایرانی است، را برای کشورهای منطقه آشکار سازد.

اگر چنین رویکرد جمعی شکل بگیرد و همه کشورهای منطقه با یک صدا در برابر قدرت‌های فرامنطقه‌ای بایستند، می‌توان تهدیدات این پروژه را به فرصتی برای گسترش همکاری‌های اقتصادی و امنیتی منطقه‌ای تبدیل کرد. در این چارچوب، باز شدن مسیرهای مواصلاتی به جای تبدیل شدن به ابزار فشار، می‌تواند عامل صلح و توسعه در قفقاز جنوبی باشد.

چرا آمریکا به‌دنبال مصادره توافق ارمنستان و آذربایجان است؟

پویا: چرا این پروژه که سال‌ها متوقف مانده بود، اکنون توسط آمریکا فعال شده است؟

پاک‌آیین: در واقع اتفاق اجرایی خاصی رخ نداده است. نشست اخیر بیشتر جنبه نمایشی داشت و محتوای بیانیه واشنگتن نکته جدیدی ارائه نکرد. از سال 1401، توافقات لازم میان دو کشور انجام شده است و موضوع اصلی بر سر باز شدن راه‌های مواصلاتی در چارچوب اقدام متقابل باقی مانده است.

تنها بخش جدید ماجرا، پیشنهاد فراهم کردن زمینه برای ورود شرکت‌های آمریکایی بود که همان هم با مخالفت ارمنستان روبه‌رو شده است. بنابراین، این‌گونه نیست که با اراده آمریکا، پروژه ناگهان فعال شده باشد.

موضع محتاطانه آنکارا در برابر کریدور زنگزور

پویا: ارزیابی شما از واکنش کشورهای منطقه، به‌ویژه ترکیه، نسبت به کریدور زنگزور چیست؟

پاک‌آیین: ترکیه نیز مانند آذربایجان علاقه‌مند به استفاده از این مسیر است، زیرا آن را بخشی از اتصال ترانزیتی خود به سایر کشورها می‌داند. با این حال، ترکیه مانند آذربایجان تمایل ندارد ارمنستان از تنگنای ژئوپولیتیکی فعلی خارج شود و مسیرهایش به شمال باز شود.

ترکیه اصولاً از باز شدن مسیر حمایت می‌کند، اما در مورد حضور آمریکا در منطقه موضع محتاطانه اتخاذ کرده است و بر لزوم رعایت منافع کشورهای منطقه تأکید کرده است.

پویا: در پایان، اگر بخواهید جمع‌بندی داشته باشید، چه نکاتی را تأکید می‌کنید؟

پاک‌آیین: این موضوع اساساً بین ارمنستان و آذربایجان است و می‌تواند از مسیر دیپلماتیک پیش برود. ایران می‌تواند به برقراری صلح در قفقاز کمک کند. مهم‌ترین نکته این است که کشورهای منطقه نباید اجازه دهند آمریکا یا هر کشور فرامنطقه‌ای دیگری در این مسائل دخالت کند، زیرا این مداخله به ضرر همه تمام می‌شود.

از دکتر محسن پاک‌آیین بابت فرصتی که در اختیار باشگاه خبرنگاران پویا قرار دادند و همچنین به‌خاطر بیان دقیق و روشن دیدگاه‌های ارزشمندشان درباره آینده قفقاز جنوبی و پروژه کریدور زنگزور، صمیمانه سپاسگزاریم.