مرز مشترک ایران و ارمنستان پلی برای همکاری در حوزه انرژی و حملونقل
در آستانه سفر مسعود پزشکیان به ایروان، وزیر امور خارجه آینده روابط دو کشور را بسیار روشن میداند و همکاری ایران و ارمنستان در حوزه اقتصادی را نمودی از روابط «برد - برد» توصیف میکند و یک کارشناس مسائل منطقه میگوید که این سفر میتواند برای تعیین جایگاه ایران در آینده این منطقه و قفقاز بسیار مفید باشد.
گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس؛ این سفر نه تنها یک «ملاقات دیپلماتیک»، بلکه تأکیدی بر تعهد مشترک برای گشودن افقهای جدید در روابط ماست. این جملهای بود که وزیر امور خارجه سیدعباس عراقچی در آستانه نخستین سفر رئیسجمهور مسعود پزشکیان به ارمنستان عنوان کرد.او که ۱۵ مردادماه در یک برنامه تلویزیونی از سفر رئیسجمهور به ایروان خبر داد، همکاری ایران و ارمنستان در حوزه اقتصادی را نمایانگر روابط «برد - برد» توصیف کرد و در یادداشتی در این باره در آرمن پرس نوشت: اینکه ایران حتی در شرایط تحریمهای ناعادلانه و یکجانبه، یکی از مهمترین شرکای تجاری ارمنستان باقی مانده است، گواهی است بر اعتماد متقابل بین دو کشور.۲۹ تیرماه نخستوزیر ارمنستان نیکول پاشینیان در گفتوگوی تلفنی با همتای ایرانی گفت که «بیصبرانه منتظر سفر جنابعالی به ارمنستان هستیم، تا از نزدیک درباره راهکارهای ارتقای همکاری و تعاملات دو کشور با یکدیگر دیدار و گفتوگو کنیم.»عراقچی با بیان اینکه اقتصادهای مکمل ایران و ارمنستان فرصتهای بیشماری برای رشد و توسعه فراهم میکند که میتواند رفاه دو ملت را به همراه داشته باشد، بیان کرد: بهعنوان همپیمانان ذاتی، مرز مشترک ما تنها یک واقعیت جغرافیایی نیست، بلکه پلی برای همکاری در حوزههای انرژی، حملونقل، روابط انسانی و امنیت منطقهای است.
* راهبرد ایران در تقویت روابط با همسایگان
در همین ارتباط محسن پاکآیین کارشناس ارشد مسائل منطقه قفقاز و سفیر پیشین ایران در باکو در گفتوگو با خبرنگار گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس، درباره سفر مسعود پزشکیان با بیان اینکه سفر رئیسجمهور به ارمنستان و بلاروس خیلی قبلتر از نشست واشنگتن طراحی و برنامه ریزی شده بود و نباید این سفر را واکنشی به نشست واشنگتن تلقی کرد، یادآور شد: البته تقارن آن با نشست واشنگتن قطعا این موضوع را هم در دستورکار برای بحث با مقامات ارمنستان قرار خواهد داد.وی افزود: هدف اصلی سفر در چارچوب راهبرد مؤثر ایران در سیاست خارجی مبنی بر تقویت روابط با همسایگان است و ارمنستان که یکی از همسایگان نزدیک و خوب ایران است، به صورت طبیعی در این چرخه، تقویت روابط با این کشور برای ما حائز اهمیت است. مسعود پزشکیان رئیسجمهور اخیراً در اظهاراتی عنوان کرده بود: «اولویت سیاست خارجی ما باید ابتدا گسترش ارتباط با همسایگان و سپس تقویت ارتباط با سایر شرکای راهبردی از جمله روسیه و چین باشد.» پاکآیین همچنین ادامه داد: در بخش اقتصادی که یکی از مهمترین بخشهای ما و ارمنستان است، حوزههای تجارت، ترانزیت، اقدامات فنی و مهندسی، تبادل برق، گردشگری و کشاورزی از محورهای اصلی مذاکرات خواهد بود و حتما اسنادی هم در این رابطه امضا خواهد شد، به خصوص با توجه به اینکه ارمنستان به دنبال ساخت و ساز و عریض کردن جادههاست و ما در حال اجرای پروژههایی در این کشور هستیم که این موضوع و تقویت همکاریهای تجاری حائز اهمیت است.
* فرصتها و تهدیدات توافقنامه صلح
سفیر پیشین ایران در باکو با ذکر این نکته که در بعد امنیتی به هر میزان که قفقاز امن بماند برای همکاریهای اقتصادی کشورهای این منطقه و همسایگان قفقاز بسیار حائز اهمیت است، خاطرنشان کرد: در قفقاز بعد از جنگ قرهباغ گفتمان صلح حاکم شده و در دورهای که گفتمان صلح حاکم میشود، یافتن فرصتهای متعدد برای همکاری اهمیت مییابد. بسیاری از فرصتهایی که در زمان جنگ میتوانست ایجاد شود را میتوانیم در این سفر آنها را ارزیابی کرده و برنامهریزی درازمدتی برای همکاری با ارمنستان داشته باشیم.وی در این ارتباط به نشست اخیر در واشنگتن و پاراف توافقنامه صلح بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان اشاره کرد و افزود: در خصوص نشست واشنگتن و توافقاتی که انجام شد هم تهدیدهایی وجود دارد و هم فرصتهایی که باید با هم ببینیم. چنانچه ارمنستان و آذربایجان به این توافق پایبند باشند و مسیرهای مواصلاتی یکدیگر را در چارچوب احترام به تمامیت ارضی یکدیگر باز کنند، فرصتهای بسیار خوبی در حوزه حمل و نقل ایجاد خواهد شد. گذشته از اینکه آذربایجان به نخجوان متصل بشود، ارمنستان هم از مسیرهای شرق و غرب به ایران متصل میشود و این اهمیت مسیر ایران را مضاعف میکند.پاکآیین افزود: در عین حال فرصتهایی را برای دو کشور در زمینه حمل و نقل و تجارت ایجاد خواهد کرد که میتواند باعث پیشرفت دو کشور شود و در عین حال امنیت را به دلیل همکایهایی که بین دو کشور قرار است، صورت بگیرد در منطقه نهادینه میکند.
* کنسرسیوم ایران، ارمنستان و آذربایجان
این کارشناس ارشد مسائل قفقاز با بیان اینکه تهدید و نگرانی ما این است که شرکتهای آمریکایی قرار است در چارچوب توافقات واشنگتن برای احداث خطآهن زنگزور یا جاده شوسه در این منطقه به ارمنستان بیایند، یادآور شد: به نظر ما این اقدامات در دورن منطقه هم میتواند صورت بگیرد. شرکتهای ایرانی در حال فعالیت در حوزه ساخت و ساز هستند و میتوانند این کار را به راحتی انجام بدهند و این مسیر ۳۰ کیلومتری را بسازند. حتی شنیدم شرکتهای آذربایجانی هم اعلام آمادگی کردند و نیازی نیست که شرکتهای فرامنطقهای بیایند.به گفته پاکآیین اگر شرکتهای ایرانی وارد شوند، هم به لحاظ اقتصادی و هم سرعت و امنیت برای ارمنستان مفیدتر خواهد بود و حتی میتوانیم کنسرسیومی از ایران، ارمنستان و آذربایجان داشته باشیم و در نظارت بر اجرای مسیر مشارکت کنیم. در صورتی که طرفین بخوانند راههای مواصلاتی خود را باز کنند.وی خاطرنشان کرد: در این مقطع که گفتمان صلح در قفقاز غالب شده سفر رئیسجمهور به ارمنستان بسیار میتواند برای تعیین جایگاه ایران در آینده این منطقه و قفقاز بسیار مفید باشد و میتوانیم فرصتهای بسیاری را برای خودمان تعریف کنیم.
* از تماسهای تلفنی تا اعزام معاون وزیر خارجه ارمنستان به تهران
پس از توافقنامه صلح بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان، مقامات ارمنستانی با مقامات ایران تماس گرفتند، نیکول پاشینیان نخستوزیر ارمنستان با مسعود پزشکیان تلفنی گفتوگو کرد و آرارات میرزویان وزیر خارجه ارمنستان هم با همتای ایرانی سیدعباس عراقچی تماس تلفنی برقرار کرد.عراقچی در گفتوگوی تلفنی همتای ارمنستانی ضمن استقبال از برقراری صلح بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان و با اشاره به ملاحظات ایران در خصوص مسیرهای ارتباطی و رفع انسداد شبکههای مواصلاتی، تأکید کرد که این مسیر نباید موجب تغییر ژئوپلیتیک منطقه یا قطع دسترسی ایران به سایر مسیرهای مواصلاتی شود. عراقچی همچنین پنجشنبه شب ۲۳ مردادماه در گفتوگویی تلویزیونی بیان کرد: چیزی که ارمنستان الان به ما میگوید این است که همه خط قرمزهای ایران را رعایت کرده و میکنیم، این است که فقط یک شرکت خصوصی مهندسی آمریکایی است و هیچ نیروی آمریکایی آن را همراهی نمیکند. به ما اطمینان دادند، البته ما مراقبت خود را داشته و تحت رصد داریم. وی همچنین گفت: «احساس میکنم دستهایی در کار است که مدتهاست میخواهند روابط ما با آذربایجان را تخریب کنند و الان هم به دنبال تخریب روابط ما با ارمنستان هستند.»علاوه بر این واهان گوستانیان معاون وزیر خارجه ارمنستان نیز به تهران سفر و ضمن دیدار با عراقچی، با علیاکبر ولایتی مشاور مقام معظم رهبری و سیدکمال خرازی رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ملاقات کرد.
پیش از این هم سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه فروردین سالجاری سفری به ارمنستان داشت. او عصر دوشنبه چهارم فروردینماه در نخستین مقصد سفر خارجیاش در سال ۱۴۰۴ و البته نخستین سفر به ارمنستان پس از تصدی وزارت امور خارجه و در پاسخ به دعوت آرارات میرزویان همتای ارمنستانی به ایروان رفت و با مقامات ارشد این کشور از جمله نیکول پاشینیان نخستوزیر و همچنین همتای ارمنستانی دیدار و گفتوگو کرد. عراقچی در دیدار با همتای ارمنستانی با اشاره به اهمیت راهبردی صلح و ثبات در منطقه قفقاز جنوبی برای ایران و کل منطقه، موضع اصولی ایران مبنی بر ضرورت احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشورها و جلوگیری از تغییرات ژئوپلیتیک و نیز استفاده از دیپلماسی برای حل و فصل اختلافات را یادآور شد و گفت: ایران از امضای موافقتنامه صلح بین جمهوری ارمنستان و جمهوری آذربایجان حمایت میکند و دو کشور را ترغیب میکند که در امضای این سند مهم تسریع کنند.آرمن گریگوریان مشاور امنیت ملی ارمنستان اواخر اردیبهشت ماه در سفر به تهران در چهارمین مجمع گفتوگوی تهران حضور یافت. وی همچنین دیداری با عراقچی داشت.
وزیر امور خارجه ایران همچنین در یادداشتی که در آرمن پرس نوشته، از آمادگی ایران برای همکاری با ارمنستان برای نوشتن فصل جدیدی از دوستی دیرینه خواند که به گفته وی رفاه و امنیت بیشتری را برای دو ملت، منطقه و فراتر از آن به ارمغان خواهد آورد و میافزاید: آینده روابط ایران و ارمنستان بسیار روشن است و هیچکس نمیتواند این مسیر را منحرف کند.به گزارش فارس، مسعود پزشکیان پیش از این هم به یک کشور دیگر حوزه قفقاز جنوبی سفر کرده بود. هشتم اردیبهشتماه سالجاری او سفر رسمی یک روزهای به باکو داشت و با همتای آذربایجانی الهام علیاف دیدار کرد. پزشکیان ۱۳ تیرماه سالجاری هم سفر دیگری به «خان کندی» جمهوری آذربایجان داشت، ولی این بار برای شرکت در هفدهمین نشست سازمان همکاری اقتصادی (اکو).
