یکی از آثار تاریخی سمرقند بنای"گور امیر" است که به دلیل قرار داشتن مقبره تیمور گورکانی به این نام موسوم شده است.این بنا در سال807 هجری توسط یک معمار شهیر ایرانی به نام عبدالله بن محمد بن محمود بناء اصفهانی احداث شده  و گنبد و بارگاه آن با کاشیکاری ایرانی مزین است.ازبكستان بعد از استقلال خود به تيمور بسيار توجه کرد و به او یک نماد هویتی داد. در سال 1996 نیز ششصدمین و شصتمین سالروز تولد امیر تیمور در ازبکستان برگزار گردد. امروز مجسمه های او را در تمام شهرهاي اين كشور مي توان ديد و به همین دلیل ازبكستان به سرزمين تيمور معروف شده است. درميدان اميرتيمور در مرکز تاشکند نیز یک مجسمه تیمورگورکانی،سوار بر اسب بر فراز سكويي بلند و سنگي، خودنمايي مي‌كند. گورکان به معنی داماد است و تيمور را از اين جهت گوركاني ناميده‌اند كه دختران سرزمین های متصرفه را به همسري گرفت و گوركان یا داماد شد. تیمور در خانواده‏اى از قبایل ترک ماوراءالنهر و در شهر " کش " - از توابع سمرقند در سال 1335 میلادی(736 قمری) دیده به جهان گشود و خیلی زود در سوارکاری و تیر اندازی مهارت یافت. تیمور توانست با زیرکى و سیاست، از همان آغاز کار، و با اظهار طاعت نسبت به مهاجمان، شهر کش را از قتل و غارت نجات دهد و پس از مدتی در بلخ به فرمانروایى برسد.وی در بلخ خود را صاحبقران خواند وپس از آن به ماوراءالنهر رفت و سمرقند را پایتخت خویش ساخت. تیمور در جنگ با والی  سیستان چند زخم برداشت، دو انگشت دست راستش قطع شد و پای راستش چنان صدمه دید که تا پایان عمر می‌لنگید و به این دلیل به "تیمور لنگ" شهرت یافت. "گور امیر" را تیمورلنگ برای نوه خود محمد سلطان، ساخت و بعد خود وی هم در همین قبرستان دفن شد.در بازدیدی که از سمرقند داشتیم مدیر گور امیر وقتی فهمید از سفارت ایران هستیم درب سرداب زیرین مجموعه که محل دفن تیمور بود را برای ما باز کرد و مستقیم به کنار قبر وی رفتیم.مزار فردی به نام "میر سید برکه" که از عرفا بوده در بالای قبر تیمور قرار دارد و ظاهرا امیر گورکانی خود وصیت کرده که قبر او زیر پای این پیر عارف باشد. در پائین قبر تیمور شاهرخ و الغ بیگ ،پسر و نوه تیمور مدفون هستند.روی قبر تیمور هم سنگ نبشته ای به زبان فارسی است که در آن از تیمور به عنوان مرید علی ابن ابیطالب(ع) یاد شده و این امر احتمال شیعه بودن تیمور را مطرح نموده است.معروف است که نادر شاه بعد از لشگر کشی به سمرقند،سنگ اصلی قبر سابق مقبره تیمور را به انتقام کشتار مردم اصفهان و شیراز توسط وی،از جای کند و بر دم اسب بست و به ایران آورد. تیمور گورکانی  علیرغم روحیه جهانگشائی،به شدت تحت تاثیر فرهنگ و تمدن ایران بود و به همین دلیل به مباحث علمی از جمله علم نجوم علاقمند شد و از این رو اخترشناسان و منجمان شرق از جمله غياث الدين جمشيد كاشاني را به سمرقند آورد.رصد خانه الغ بیگ که هنوز آثار و بقایای آن در سمرقند وجود دارد،یکی از آثار علاقه تیموريان به علم نجوم می باشد. این رصد خانه در سال 841 به دستور الغ بیگ نوه امیر تیمورو پسرشاهرخ ساخته شده و منجمان بزرگی چون قاضی زاده رومی و غیاث الدین جمشید کاشانی از این مکان به رصد ستارگان پرداخته اند.  سال 785 هجري بود كه تيمور فارس را مسخر ساخت و خواجه حافظ هنوز در قيد حيات بود. تیمور احضارش نمود ,  و گفت خواجه شیراز من به ضرب شمشير آبدار، هزاران ولايات را ويران كردم تا سمرقند و بخارا را آبادان سازم، تو در بیت " اگر آن ترك شيرازي به دست آرد دل ما را     به خال هندويش بخشم سمرقند و بخارا " به يك خال هندوي ترك شيرازي سمرقند و بخاراي ما را ارزان مي‌بخشي؟ خواجه حافظ که در آن زمان مفلس و فقیر بود،زمين خدمت را بوسه داد و خطاب به تیمور گفت: " اي سلطان عالم، من بخاطر همین بخشندگي ها است كه بدين روز فقر و فاقه افتاده‌ام". تیمور را اين لطيفه خوش‌آمد و او را بخشید.